Η διάσταση των ορθών κοιλιακών συμβαίνει όταν η απόσταση μεταξύ των κοιλιακών μυών μεγαλώνει, γεγονός που είναι ιδιαίτερα συ­χνό σε έγκυες και επιλόχειες γυναίκες. Δια­κρίνεται ως σωματική παραμόρφωση (ήβωση κατά την έγερση) και μερικές φορές με περίσσεια δέρματος στην κοιλιακή περιοχή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα ή ακόμη και κήλες.

Τι είναι και πώς γίνεται η διάγνωση;

Η κοιλιακή χώρα στη μέση γραμμή (από την ξιφοει­δή απόφυση μέχρι το ηβικό οστό) αποτελείται από μια λεπτή γραμμή, γνωστή ως λευκή γραμμή, που ου­σιαστικά είναι μια περιτονία (συνδετικός ιστός) που διαχωρίζει τους μύες στις δύο πλευρές της κοιλιάς. Αυτή είναι ισχυρή, στενή και παχιά. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου και τρίτου τριμήνου της εγκυμοσύνης, οι ορθοί κοιλιακοί μύες (κοινώς γνωστοί στην αγγλική ορολογία ως «six-pack»), συνήθως απομακρύνονται, οπότε η μεταξύ τους απόσταση μεγαλώνει ώστε η κοι­λιά να φιλοξενήσει το αναπτυσσόμενο μωρό. Έτσι η λευκή γραμμή γίνεται λεπτή και φαρδιά, οδηγώντας σε διάσταση.

Η διάσταση των ορθών κοιλιακών βελτιώνεται σε ορισμένες γυναίκες τους μήνες μετά τον τοκετό. Σε πολλές περιπτώσεις όμως, η κατάσταση θα επιμένει και θα οδηγεί σε μια αισθητή διόγκωση ή προεξοχή (ιδιαίτερα όταν καταπονείται ή βήχει). Λόγω της διό­γκωσης, είναι εύκολο να μπερδευτεί η διάσταση του κοιλιακού τοιχώματος με μια κήλη. Αυτά είναι, ωστόσο, εντελώς διαφορετικά πράγματα, επειδή ενώ μια κήλη είναι μια πραγματική τρύπα στο κοιλιακό τοίχωμα, η διάσταση είναι απλώς μια τεντωμένη λεπτή περιτονία.

Η διάγνωση της διάστασης επιτυγχάνεται συνήθως μέσω της ψηλάφησης, ενώ η αξονική και η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιούνται μόνο για να παρέχουν πιο ακριβείς μετρήσεις και να ανιχνεύσουν την πιθανή συνύπαρξη κοιλιοκήλης.

Πώς προκαλείται η διάσταση ορθών κοιλιακών μυών;

Η διάσταση του ορθού μπορεί να προκληθεί από έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως:

• Εγκυμοσύνη – Η πίεση που ασκείται από την αυξα­νόμενη μήτρα μπορεί να τεντώσει τη λευκή γραμ­μή, οδηγώντας σε διαχωρισμό των ορθών κοιλιακών μυών.
• Παχυσαρκία – το υπερβολικό βάρος μπορεί να ασκήσει σημαντική πίεση στους κοιλιακούς μύες και να τους προκαλέσει να τεντωθούν και να δια­χωριστούν με την πάροδο του χρόνου.
• Άρση βαρέων αντικειμένων – η άρση βαρέων αντι­κειμένων χωρίς σωστή τεχνική μπορεί να καταπο­νήσει τους κοιλιακούς μύες και να συμβάλει στον διαχωρισμό τους.
• Γενετική προδιάθεση– ορισμένοι άνθρωποι μπο­ρεί να είναι πιο επιρρεπείς σε διάσταση του ορθού λόγω διαφοράς στην ελαστικότητα και τη δύναμη των συνδετικών ιστών τους.
• Ηλικία – η φυσική εξασθένηση των κοιλιακών μυών και των συνδετικών ιστών αυξάνει τον κίνδυνο εμ­φάνισης διάστασης του ορθού καθώς μεγαλώνουμε.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα ποικίλλουν από ασθενή σε ασθενή, ανάλογα με τη σοβαρότητα της πάθησης. Τα συνηθι­σμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Μια ορατή διόγκωση ή «καμπούρα» στην κοιλιακή χώρα που είναι ιδιαίτερα αισθητή κατά την καταπό­νηση ή τη σύσπαση των κοιλιακών μυών.
• Αδυναμία των κοιλιακών μυών που δυσκολεύει την εκτέλεση ορισμένων σωματικών δραστηριοτήτων.
• Πόνος στη μέση, λόγω έλλειψης στήριξης από τους εξασθενημένους κοιλιακούς μύες.
• Δυσκολία στην άρση βαρέων αντικειμένων.
• Δυσκοιλιότητα

Εάν δεν αντιμετωπιστεί, η διάσταση μπορεί να οδη­γήσει σε:

• Κήλες – η εξασθενημένη, λεπτή λευκή γραμμή μπο­ρεί να υποστεί ρήξη, οπότε να δημιουργηθεί κήλη.
• Χρόνιος πόνος στην πλάτη – η καταπόνηση των κάτω ραχιαίων μυών λόγω της εξασθενημένης κοι­λιακής στήριξης μπορεί να οδηγήσει σε επίμονο πόνο στην πλάτη.
• Μειωμένη δύναμη κορμού – η εξασθένηση των πρόσθιων κοιλιακών μυών μπορεί να δυσκολεύει την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων και τη διατήρηση της σωστής στάσης του σώματος.

Ποιος είναι ο ρόλος της χειρουργικής αντιμετώπισης και πότε;

Η συντηρητική θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της φυσικής αποκατάστασης που εστιάζει στους κοιλια­κούς μύες και τους μύες του πυελικού εδάφους, εί­ναι συνήθως η πρώτη γραμμή θεραπείας. Ωστόσο, η συντηρητική αντιμετώπιση δεν είναι συχνά επιτυχής, οπότε η χειρουργική διόρθωση καθίσταται απαραίτη­τη για την αποκατάσταση τόσο της λειτουργικής όσο και της αισθητικής ακεραιότητας του κοιλιακού τοι­χώματος.

Η απόφαση για χειρουργική επέμβαση εξαρτάται από παράγοντες όπως η σοβαρότητα του διαχωρι­σμού, ο αντίκτυπος στην ποιότητα της καθημερινής ζωής του ασθενούς και η προσωπική προτίμηση. Εάν υπάρχει επίμονη δυσφορία, πόνος ή σημαντική κοιλι­ακή διόγκωση που επηρεάζει την αισθητική του σώ­ματος ή τη σωματική δραστηριότητα, ενδέχεται να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση.

Ποιες είναι οι χειρουργικές τεχνικές αποκατάστασης;

1. Παραδοσιακή ανοιχτή xειρουργική –παλαιότερη μέθοδος που απαιτεί μεγαλύτερη τομή στην κοιλιά και χρησιμοποιείται κυρίως από πλαστικούς χει­ρουργούς, όταν ταυτόχρονα πρέπει να αφαιρεθεί περίσσεια δέρματος και συνήθως έχει μεγαλύτερη περίοδο ανάρρωσης.
2. Λαπαροσκοπική εξωπεριτοναϊκή αποκατάσταση (e-TEP) – ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση, με μι­κρές τομές στην κοιλιά και προώθηση λαπαροσκο­πικών εργαλείων στον χώρο πίσω από τους ορθούς κοιλιακούς μύες (έξω από την κοιλιά). Γίνεται συ­νεχόμενη ραφή με ειδικά ράμματα που συμπλησι­άζουν τους μύες και συνήθως το κοιλιακό τοίχωμα ενισχύεται με τοποθέτηση πλέγματος. Τα πλεονε­κτήματα σε σχέση με την ανοιχτή επέμβαση, είναι οι μικρότερες τομές, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, ταχύτερη ανάρρωση και βελτιωμένα αισθητικά απο­τελέσματα.
3. Λαπαροσκοπική υποδόρια εξωτοιχωματική χει­ρουργική αποκατάσταση (SCOLA) – προσφέρει το πλεονέκτημα της ενίσχυσης της μέσης γραμμής και της αποκατάστασης κοιλιακών ελαττωμάτων χωρίς είσοδο στην περιτοναϊκή κοιλότητα ή σε άλλο εξω­περιτοναϊκό χώρο, όπου τα λαπαροσκοπικά εργα­λεία εισέρχονται στο υποδόριο. Γίνεται παρόμοια συρραφή των μυών όπως παραπάνω, ενώ ενίοτε χρησιμοποιείται και πλέγμα. Η τεχνική παρέχει εξαι­ρετικά αισθητικά αποτελέσματα και υψηλή ικανο­ποίηση των ασθενών, με μόνη πιο συχνή επιπλοκή τη δημιουργία ορώδους συλλογής, σε σχέση με την προηγούμενη τεχνική.
4. Ρομποτικά υποβοηθούμενη αποκατάσταση – προ­ηγμένη χειρουργική τεχνική που χρησιμοποιεί ρομποτικούς βραχίονες, διευκολύνοντας τον χει­ρουργό να εκτελέσει και τις δύο προηγούμενες με­θόδους, με μεγαλύτερη ακρίβεια και επιδεξιότητα, προσφέροντας ακόμη μεγαλύτερα οφέλη σε σχέση με τη λαπαροσκοπική αποκατάσταση.

Διάσταση ορθών κοιλιακών μυών: Επιπλοκές

Η λαπαροσκοπική ή ρομποτική αποκατάσταση της διάστασης των ορθών κοιλιακών μυών είναι γενικά μια ασφαλής και αποτελεσματική διαδικασία. Ωστό­σο, όπως συμβαίνει με κάθε χειρουργική επέμβαση, πιθανές επιπλοκές μπορεί να περιλαμβάνουν λοίμω­ξη, αιμορραγία και συσσώρευση υγρού (ύγρωμα) στο σημείο της επέμβασης.

Τι ακολουθεί μετά την επέμβαση;

Η ανάρρωση μετά από μια λαπαροσκοπική ή ρομποτι­κή επέμβαση διάστασης είναι γενικά ομαλή και σχετι­κά γρήγορη. Οι ασθενείς συνήθως επιστρέφουν σπίτι τους εντός μίας ημέρας. Ήπιος μετεγχειρητικός πόνος αντιμετωπίζεται εύκολα με παυσίπονα. Μεταξύ άλλων, συστήνεται η αποφυγή έντονων δραστηριοτήτων και η χρήση ζώνης κοιλίας ή ελαστικού ενδύματος συμπίε­σης στην κοιλιακή χώρα για κάποιο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα, η επιστροφή στην καθημερινότητα είναι σχεδόν άμεση, ενώ η επιστροφή στις γυμναστικές δραστηριότητες γίνεται σταδιακά.