1.Τι είναι η νυκτερινή ενούρηση;

Πρόκειται για ακούσια απώλεια ούρων κατά τη διάρκεια της νύχτας. Συνήθως συμβαίνει μόνο μια φορά και μάλιστα κατά το πρώτο ήμισυ του νυκτερινού ύπνου. Πολλές φο­ρές το παιδί δεν αφυπνίζεται ούτε μετά το ατύχημα, το οποίο και ανα­καλύπτει το πρωί.

Χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι το παιδί δεν έχει διαφυγή ούρων κατά τη διάρκεια της ημέρας (νυκτε­ρινή) και δεν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα (όπως εγκόπριση). Δι­ακρίνεται σε πρωτοπαθή, όπου το παιδί δεν κατάφερε ποτέ να αποκτή­σει έλεγχο των σφιγκτήρων της κύ­στης για διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών, και σε δευτεροπαθή, όπου μπόρεσε να μείνει στεγνό κατά τη δι­άρκεια της νύχτας διάστημα ίσο ή με­γαλύτερο από 6 συνεχόμενους μήνες.

Η πρωτοπαθής μονοσυμπτωματι­κή νυκτερινή ενούρηση, όπως είναι ο επίσημος ορισμός της κατάστα­σης αυτής, είναι η συχνότερη μορφή ενούρησης που απασχολεί τα παιδιά και τις οικογένειές τους.

2.Είναι μια κατάσταση που απειλεί την υγεία του παιδιού μου;

Στην πρωτοπαθή μονοσυμπτωματι­κή νυκτερινή ενούρηση, η νεφρική λειτουργία είναι φυσιολογική και η υγεία των παιδιών δεν απειλείται. Εί­ναι όμως σημαντικός ο αντίκτυπος της κατάστασης στην κοινωνική και οικο­γενειακή ζωή του παιδιού σε τέτοιο βαθμό, που καθιστά απαραίτητη τη διερεύνηση και την αντιμετώπιση της.

3. Κοιμάται πολύ βαριά τη νύχτα. Μπορεί να φταίει αυτό;

Υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που φαίνεται ότι έχουν μια κοινή κατα­νομή στα παιδιά με νυκτερινή ενού­ρηση. Η δυσκολία στην αφύπνιση είναι ένας από αυτούς, όπως και η κακή ποιότητα ύπνου που συνδέεται με υπνική άπνοια λόγω υπερτροφι­κών αδενοειδών εκβλαστήσεων («κρεατάκια»).

Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παί­ζει και η ύπαρξη δυσκοιλιότητας, καθώς το παιδί αναπτύσσει μια κακή σχέση με την τουαλέτα, αφού μαθαίνει να αναβάλλει την αφόδευ­ση και την ούρηση, κάτι που παρεμ­βαίνει στην ομαλή ωρίμανση του αντανακλαστικού της ούρησης.

Οι παράγοντες αυτοί δεν είναι σε καμία περίπτωση οι αιτίες του προβλήματος, το οποίο είναι πολυ­παραγοντικό και συχνά δεν ανευρί­σκεται κάποια συγκεκριμένη αιτία. Σε κάθε περίπτωση όμως, όταν τους αναγνωρίζουμε, θα πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε παράλληλα και αποτελεσματικά, ώστε να πετύ­χουμε τα καλύτερα δυνατά αποτε­λέσματα στο θέμα της ενούρησης.

4. Μπορεί να είναι κληρονομικό;

Έχει φανεί σε μελέτες ότι υπάρχει κληρονομική προδιάθεση. Όταν στην οικογένεια υπάρχει συγγενής πρώ­του βαθμού με ενούρηση, η πιθανό­τητα να εμφανίσει και το παιδί είναι 25%, ενώ όταν οι συγγενείς είναι δύο οι πιθανότητες ανέρχονται στο 70%.

5. Από ποια ηλικία πρέπει να μας απασχολήσει;

Τα περισσότερα παιδιά ελέγχουν αποτελεσματικά τους σφιγκτήρες τους και βγάζουν την πάνα κατά τη διάρκεια της ημέρας σε ηλικίες 2,5 – 3 ετών. Η χρονική στιγμή που αυτό θα συμβεί και κατά τη διάρκεια της νύχτας ποικίλει σημαντικά και μπο­ρεί να είναι είτε στην ίδια ηλικία είτε ακόμα και μετά από έναν χρόνο ή και περισσότερο.

Από τη στιγμή που η πάνα θα βγει, μπορεί να σημειωθούν κάποια ατυ­χήματα, αλλά σταδιακά η κατάστα­ση εξομαλύνεται. Εφόσον αυτό δεν συμβεί ή το παιδί καταφέρει να μεί­νει στεγνό για διάστημα μικρότερο των 6 μηνών και μετά υποτροπιάσει, τότε μιλάμε για πρωτοπαθή μονο­συμπτωματική νυκτερινή ενούρηση.

Συνήθως δίνουμε στο παιδί ένα περιθώριο μέχρι την ηλικία των 5 ετών, καθώς μέχρι τότε το αντανα­κλαστικό της ούρησης αναμένεται να ωριμάσει. Ορισμένα παιδιά χρει­άζονται λιγότερο και άλλα περισ­σότερο χρόνο (περίπου ±1 έτος), το οποίο συνδέεται σε μεγάλο βαθμό και με την αναπτυξιακή τους κατά­σταση. Σίγουρα, σε παιδιά ηλικίας 6 ετών και άνω αξίζει να γίνει μια πρώτη συζήτηση με τον παιδίατρο, ο οποίος αν χρειαστεί θα παραπέμ­ψει το παιδί για περαιτέρω έλεγχο.

6. Είναι σωστό να το ξυπνάμε τη νύχτα για τουαλέτα;

Η πρακτική αυτή είναι αρκετά συνη­θισμένη και κάποιες φορές φαίνε­ται να αποδίδει, όμως έχει αρκετά μειονεκτήματα. Καταρχάς, δεν είναι σταθερή η χρονική στιγμή της νύ­χτας που θα συμβούν τα ατυχήμα­τα, αν και συνήθως σημειώνονται κατά το πρώτο ήμισυ.

Επίσης, τα παιδιά δεν συνεργά­ζονται πολύ καλά, διότι βρίσκονται σε βαθύ ύπνο, και οι γονείς βιώνουν άγχος ενώ διαταράσσεται και ο δι­κός τους ύπνος, με αποτέλεσμα να είναι κουρασμένοι και να δυσκολεύ­εται η καθημερινότητά τους.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι με την πρακτική αυτή, όπως και με τη χρήση πάνας, καθυστερεί η ωρίμαν­ση της ικανότητας του παιδιού να ελέγχει τους σφιγκτήρες του τη νύ­χτα. Για αυτόν τον λόγο, η πρακτική αυτή τείνει πλέον να εγκαταλειφθεί.

7. Χρειάζεται να κάνουμε κάποιες εξετάσεις;

Η πρωτοπαθής μονοσυμπτωματι­κή νυκτερινή ενούρηση, όπως ήδη αναφέρθηκε, είναι μια καλοήθης κατάσταση και δεν αναμένεται να προκύψει παθολογία κατά τη διε­ρεύνησή της. Συνήθως, η διάγνωση προκύπτει με τη λήψη ενός λεπτο­μερούς ιστορικού και μιας καλής κλινικής εξέτασης.

Ωστόσο, για μεγαλύτερη ασφά­λεια, διενεργείται ένας απλός ερ­γαστηριακός και απεικονιστικός έλεγχος που περιλαμβάνει:

• γλυκόζη, ουρία και κρεατινίνη αί­ματος
• γενική ούρων
• υπερηχογράφημα νεφρών, ουρη­τήρων κύστης, πριν και μετά την ούρηση

Τα παραπάνω γίνονται προς πλή­ρη αποκλεισμό τυχόν υποκλινικών νεφρολογικών ή ανατομικών νοση­μάτων του ουροποιητικού συστή­ματος, καθώς και σακχαρώδους διαβήτη.

8. Τι μπορεί να γίνει από θεραπευτικής πλευράς;

Στην περίπτωση της πρωτοπαθούς μονοσυμπτωματικής νυκτερινής ενούρησης, είναι πολύ σημαντική η λήψη συντηρητικών μέτρων, όπως:

• πρόσληψη πολλών υγρών, ισομοι­ρασμένων κατά τη διάρκεια της ημέρας
• περιορισμός των υγρών τουλάχι­στον δύο ώρες πριν τον ύπνο
• αποφυγή αλμυρών φαγητών το βράδυ
• τακτική ούρηση, κατά τη διάρκεια της ημέρας, ανά 3-4 ώρες, χωρίς βιασύνη και χωρίς σφίξιμο

Αν υπάρχουν τυχόν υποκείμενες καταστάσεις όπως δυσκοιλιότητα ή υπνική άπνοια, αυτές θα πρέπει επίσης να αντιμετωπίζονται.

Πιο στοχευμένα μέτρα αποτελούν τα ξυπνητήρια ενούρησης και η χο­ρήγηση αντιδιουρητικής ορμόνης, τα οποία συνδυάζονται πάντα με τα συντηρητικά μέτρα και εφαρμόζο­νται εξατομικευμένα.

9. Είναι ασφαλές να λάβει το παιδί μου αντιδιουρητική ορμόνη;

Η αντιδιουρητική ορμόνη εκκρίνε­ται από την οπίσθια υπόφυση κατά τη διάρκεια της νύχτας και μειώνει την ποσότητα των ούρων, ώστε να μην υπάρχει ανάγκη για ούρηση. Σε ορισμένα παιδιά δεν φτάνει στα μέ­γιστα επίπεδά της και αυτό προστί­θεται στους πολλούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση της νυκτερινής ενούρησης.

Η φαρμακευτική χορήγηση της αντιδιουρητικής ορμόνης φαίνεται ότι έχει 50% θετικά αποτελέσματα στο σύνολο των παιδιών που χορη­γείται και μπορεί να δοθεί για διά­στημα 6 μηνών έως 1 έτους. Είναι ασφαλές φάρμακο και το μόνο που θα πρέπει να προσέχουμε είναι να μη λαμβάνονται υγρά 1 ώρα πριν και 8 ώρες μετά τη χορήγησή του.

10. Γιατί δεν βλέπουμε πάντα αποτέλεσμα;

Πολύ συχνά, η αντιμετώπιση των παι­διών με ενούρηση χρειάζεται αρκε­τούς μήνες και έναν συνδυασμό με­θόδων θεραπευτικής αντιμετώπισης. Εάν δεν υπάρξει θετική ανταπόκριση, συστήνεται πάντα η ανασκόπηση του ιστορικού, η καταγραφή των υγρών και των συνηθειών ούρησης και αφό­δευσης και η αναλυτική περιγραφή της εφαρμογής των συντηρητικών μέτρων. Η τακτική παρακολούθηση του παιδιού και η συχνή επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό διασφαλί­ζει τη σωστή και εξατομικευμένη εφαρμογή θεραπευτικών μέτρων, ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυ­νατό αποτέλεσμα.