Το πέλμα είναι το μέρος του σώματος που δέχεται τις περισσότερες πιέσεις, καθώς έρχεται σε συνεχή επαφή με το έδαφος. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται προστασία τόσο από τις περιβαλλοντικές συνθήκες όσο και από την ανώμαλη μορφολογία του εδάφους, η οποία προκαλεί υψηλές πιέσεις. Όταν οι πιέσεις αυτές οδηγούν σε παθήσεις, όπως η μεταταρσαλγία ή η άκανθα πτέρνας, η διαδερμική χειρουργική πέλματος αποτελεί μια σύγχρονη, ελάχιστα επεμβατική θεραπευτική επιλογή.
Εκτός από τις εξωτερικές πιέσεις, το πέλμα καταπονείται και εσωτερικά, λόγω των οστικών εξογκωμάτων, όπως το φύμα της πτέρνας και οι κεφαλές των μεταταρσίων. Από όλα αυτά προστατεύεται με έναν ιστό λίπους και με πλέγμα ινώδους συνδετικού ιστού, που έχουν μονωτικό και αντικραδασμικό
ρόλο. Αυτές οι δομές συγκρατούν και καταμερίζουν τα φορτία, ενώ προσφέρουν προστασία από τη ζέστη και το κρύο. Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι το φύμα της  πτέρνας και οι κεφαλές των μεταταρσίων υφίστανται τις μεγαλύτερες πιέσεις και καταπονήσεις. Συνεπώς, αποτελούν τα σημεία με τη συχνότερη εμφάνιση παθήσεων στο πέλμα.

Μεταταρσαλγία

Η μεταταρσαλγία είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται στον πόνο στην πελματιαία επιφάνεια του προσθίου ποδιού, συγκεκριμένα στην περιοχή
κάτω από τις κεφαλές των μεταταρσίων.Πολύ συχνά, συνοδεύεται από υπερκερατώσεις (κάλους), οι οποίοι επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

Οι μεταταρσαλγίες διακρίνονται στις παρακάτω κατηγορίες, βάσει της αιτιολογίας που τις προκαλεί:

1. Μηχανικής αιτιολογίας. Προκαλείται από παραμορφώσεις των δακτύλων, αστάθεια της μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης, δυσαναλογία μήκους μεταταρσίων, κοιλοποδία ή βλαισό μεγάλο δάκτυλο (κότσι).
2.  Αρθριτικής αιτιολογίας. Συνδέεται με αρθροπάθειες όπως η εκφυλιστική οστεοαρθρίτιδα, οι φλεγμονώδεις αρθρίτιδες (π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα), οι οροαρνητικές αρθρίτιδες και οι κρυσταλλοπάθειες (ουρική αρθρίτιδα).
3.  Νευρικής αιτιολογίας. Τα μεσοδακτύλια νευρώματα αποτελούν συχνά αιτία μεταταρσαλγίας, με πολύ σύνηθες το νεύρωμα Μorton, το οποίο βρίσκεται στο τρίτο μεσοδακτύλιο διάστημα (μεταταρσαλγία Morton). Προκαλείται από περινευρική ίνωση συμπίεσης του κοινού δακτυλικού νεύρου. Η πάθηση είναι συχνή σε αθλητές δρόμου, άλματος και ομαδικών αθλημάτων, καθώς και σε άτομα που φορούν στενά ή ψηλοτάκουνα παπούτσια.
4. Ιδιοπαθής μεταταρσαλγία. Εμφανίζεται σε άτομα που περνούν πολλές ώρες όρθια (π.χ. εργάτες, αθλητές, γυναίκες που φορούν ψηλοτάκουνα). Σε ηλικιωμένους, οφείλεται στην ατροφία του λιπώδους σώματος των μεταταρσίων και στη μυϊκή εκφύλιση, που οδηγούν σε «πτώση» των μεταταρσίων και επώδυνη βάδιση.

Πελματιαία Απονευρωσίτιδα και Άκανθα Πτέρνας:

Η άκανθα πτέρνας είναι μια από τις πιο συχνές και επώδυνες παθήσεις της πτέρνας. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια φλεγμονή στην έκφυση της πελματιαίας απονεύρωσης, γνωστή ως χρόνια πελματιαία απονευρωσίτιδα.

Τι είναι η πελματιαία απονεύρωση;

Η πελματιαία απονεύρωση είναι μία παχειά, ινώδης ταινία, η οποία βρίσκεται κατά μήκος του πέλματος και εκτείνεται από τα φύματα της πτέρνας έως τις κεφαλές των μεταταρσίων. Λειτουργεί σαν πλατφόρμα η οποία σταθεροποιεί το πόδι και διατηρεί την ποδική καμάρα κατά τη φόρτιση. Η περιοχή αυτή δέχεται τις μεγαλύτερες δυνάμεις και τάσεις, με έμφαση στο έσω φύμα της πτέρνας. Ο όρος πελματιαία απονευρωσίτιδα υποδηλώνει μία χρόνια εκφυλιστική εξέλιξη η οποία δημιουργείται από επαναλαμβανόμενη υπέρμετρη φόρτιση.

Προδιαθεσικοί παράγοντες της πελματιαίας απονευρωσίτιδας

H πελματιαία απονευρωσίτιδα είναι συχνή σε:

• Υπέρβαρα άτομα
• Άτομα με έντονη δραστηριότητα, όπως είναι οι αθλητές μεγάλων αποστάσεων
• Άτομα μέσης ηλικίας (η συχνότερη ηλικία εμφάνισης της νόσου).

Άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι:

• Κοιλοποδία
• Πλατυποδία
• Βραχύς αχίλλειος τένοντας
• Οξεία κάκωση
• Τύπος υποδημάτων των ασθενών
• Επιφάνεια βάδισης
• Εργασιακό περιβάλλον. Ορισμένες μελέτες συσχετίζουν την παρατεταμένη ορθοστασία ή βάδιση με τη νόσο. Στην Αγγλική βιβλιογραφία η νόσος αναφέρεται ως «πτέρνα του αστυνομικού» που υποδηλώνει ότι το σύνδρομο υπέρχρησης είναι σχετικό με το επάγγελμα.

Η συσχέτιση της πελματιαίας απονευρωσίτιδας με την ακτινολογικά ορατή άκανθα πτέρνας έχει προκαλέσει μεγάλη σύγχυση. Σε μεγάλη σειρά ασθενών η άκανθα πτέρνας υπάρχει στο 50% αυτών που πάσχουν από πελματιαία απονευρωσίτιδα. Γι΄ αυτό η συνύπαρξη άκανθας πτέρνας και απονευρωσίτιδας μπορεί να είναι τυχαία. Ορισμένοι ερευνητές πιστεύουν ότι η άκανθα είναι το αποτέλεσμα και όχι η αιτία της πελματιαίας απονευρωσίτιδας.

Σύμπτωμα της Πελματιαίας Απονευρωσίτιδας

Το κύριο σύμπτωμα της πελματιαίας απονευρωσίτιδας είναι ο πόνος, που εντοπίζεται συνήθως στο έσω φύμα της πτέρνας, στο σημείο όπου προσφύεται η πελματιαία απονεύρωση. Στους περισσότερους ασθενείς, ο πόνος εμφανίζεται σταδιακά και επιδεινώνεται με την πάροδο των εβδομάδων ή των μηνών. Ωστόσο, σε αθλητές, ιδιαίτερα σε δρομείς, μπορεί να εκδηλωθεί και ξαφνικά, λόγω αυξημένης καταπόνησης. Ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της πάθησης είναι ότι ο πόνος είναι εντονότερος το πρωί, αμέσως μετά το ξύπνημα. Μετά από λίγα βήματα, η ένταση μειώνεται, αλλά μπορεί να επανεμφανιστεί έπειτα από παρατεταμένη ορθοστασία ή έντονη δραστηριότητα.

Συντηρητική θεραπεία για τις παθήσεις του πέλματος

Για τις παραπάνω παθήσεις, η συντηρητική θεραπεία συνίσταται σε ειδικά διαμορφωμένα ορθωτικά πέλματα μετά από πελματογράφημα, έκχυση κορτιζόνης με τοπικά αναισθητικά, εκχύσεις αυξητικών παραγόντων (PRP), ειδικές διατάσεις και φυσικοθεραπείες ή και παγοθεραπεία. Η πλειονότητα των περιπτώσεων αυτών των ασθενών βελτιώνεται ικανοποιητικά με τα παραπάνω συντηρητικά μέσα.

Διαδερμική Χειρουργική Πέλματος

Σε εμμένουσες καταστάσεις συνιστάται η χειρουργική αποκατάσταση. Η πιο σύγχρονη χειρουργική μέθοδος είναι η διαδερμική, η οποία έχει εφαρμογή
σε όλες τις παθολογικές μορφές του άκρου ποδός και κατά συνέπεια σε όλες τις παθήσεις του πέλματος (μεταταρσαλγίες – άκανθα πτέρνας).

Πλεονεκτήματα της διαδερμικής χειρουργικής πέλματος

Για τη νέα αυτή τεχνική δεν χρειάζεται να γίνει εισαγωγή του ασθενούς στο νοσοκομείο (ODC), γίνεται με τοπική αναισθησία, με αποκλεισμό των νεύρων του ποδιού (ankle block), χωρίς ίσχαιμη περίδεση και με τομές που δεν ξεπερνούν τα δύο χιλιοστά. Μέσω των οπών αυτών οδηγούνται μικρά εργαλεία, με τα οποία γίνονται δυναμικές οστεοτομίες (DMMO Distal Metatarsal Metaphyseal Osteotomy) στην περίπτωση των μεταταρσαλγιών, ώστε να επιτευχθεί βράχυνση και ανύψωση της κεφαλής του μεταταρσίου και δεν τοποθετείται βίδα ή άλλο υλικό. Ο ασθενής βαδίζει άμεσα μετά το χειρουργείο με τη βοήθεια ειδικού παπουτσιού. Η διαδερμική χειρουργική πέλματος έχει εφαρμογή με πάρα πολύ καλά αποτελέσματα στην αποσυμπίεση του νευρώματος Morton και άλλων νευρωμάτων.

Πότε να επιλέξετε τη Διαδερμική Χειρουργική Πέλματος

Στην περίπτωση της πελματιαίας απονευρωσίτιδας και της άκανθας πτέρνας, η διαδερμική χειρουργική αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη τεχνική. Μέσω αυτής επιτυγχάνεται η αποσυμπίεση της πελματιαίας απονεύρωσης και η αφαίρεση της άκανθας πτέρνας από μια οπή μόλις 2 χιλιοστών. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις καθημερινές του δραστηριότητες, ενώ παράλληλα αποφεύγονται οι επιπλοκές που σχετίζονται με τις ανοιχτές χειρουργικές τεχνικές. Η επιτυχία της μεθόδου βασίζεται στη χρήση εξειδικευμένων μικροεργαλείων και σύγχρονων μηχανημάτων, τα οποία δεν προκαλούν τραυματισμό στους μαλακούς ιστούς, στα αγγεία και στα νεύρα. Παράλληλα, για τη σωστή εφαρμογή της διαδερμικής χειρουργικής, είναι απαραίτητο να πραγματοποιείται από ειδικευμένους χειρουργούς με εμπειρία και εξοικείωση στη συγκεκριμένη τεχνική.