Ο Καρκίνος του Πνεύμονα (ΚΠ) αποτελεί ένα από τα πιο συχνά νεοπλάσματα και στα δύο φύλα, παγκοσμίως, και την κυριότερη αιτία θανάτου από συμπαγείς όγκους. Τα ποσοστά των καπνιστών μάλλον έχουν ελαττωθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά η μόλυνση του περιβάλλοντος επιδεινώνεται, με συνέπεια η επίπτωση του ΚΠ να έχει μειωθεί σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές και να συνεχίσει να αυξάνεται σε άλλες. Τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών με ΚΠ επίσης συνεχίζουν να παραμένουν σχετικά χαμηλά, κυρίως λόγω του ότι η διάγνωση στις περισσότερες των περιπτώσεων γίνεται ήδη σε προχωρημένα στάδια (ΙΙΙ και ΙV). Παραδοσιακά, η διάγνωση του ΚΠ γίνεται μέσω της βρογχοσκόπησης, μίας επεμβατικής μεθόδου, με τα μειονεκτήματα και τους περιορισμούς της. Τα τελευταία χρόνια, η υγρή βιοψία, ως μία νέα, μη επεμβατική μέθοδος, δείχνει ενθαρρυντικά αποτελέσματα στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την πρόγνωση του ΚΠ. Παράλληλα, νεότερα δεδομένα για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα, όπως παρουσιάστηκαν στα ESMO και ASCO 2025, αναδεικνύουν σημαντικές εξελίξεις στην ανοσοθεραπεία, τις στοχευμένες θεραπείες και τα νέα φάρμακα. Τη δεκαετία που διανύουμε, οι θεραπευτικές εξελίξεις και τα νέα φάρμακα, που μπαίνουν στην καθημερινή μας αντικαρκινική «φαρέτρα», είναι πραγματικά εντυπωσιακά: ανοσοθεραπεία, νέοι συνδυασμοί ανοσοθεραπευτικών παραγόντων, νέοι συνδυασμοί ανοσοθεραπείας με την κλασική χημειοθεραπεία, ολοένα και περισσότερες γενιές φαρμάκων στοχευμένης θεραπείας, συνδυασμοί στοχευουσών θεραπειών. Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε σαφή επιμήκυνση των παραμέτρων επιβίωσης των καρκινοπαθών και αδιαμφισβήτητα σε αντικειμενική βελτίωση της ποιότητας ζωής αυτών.

Μη Μικροκυτταρικός Καρκίνος του Πνεύμονα

Νεότερα δεδομένα για ROS1 θετικό καρκίνο του πνεύμονα

1.α Το ποσοστό των ασθενών με μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα (ΜΜΚΠ), στους οποίους ο μοριακός έλεγχος του όγκου δείχνει να έχει τη σύντηξη του γονιδίου ROS1, δεν ξεπερνάει το μονοψήφιο νούμερο επί τοις εκατό στο σύνολο των καρκινοπαθών με ΚΠ, αλλά όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός της ύπαρξης νέας κατηγορίας φαρμάκων, για αυτήν ακριβώς τη ΄γονιδιακή ‘αλλαγή: οι αναστολείς του ROS. Νέα έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ), τον Ιανουάριο 2025, του αναστολέα Repotrectinib, με την κλινική μελέτη φάσεως ΙΙ TRIDENT-1: ως θεραπεία 2ης γραμμής, μετά δηλαδή από αποτυχία των πρώτης γενιάς αναστολέων, Crizotinib ή Entrectinib (με δράση και έναντι της μετάλλαξης G2032R, στην οποία οφείλεται και η ανάπτυξη αντοχής στα προαναφερόμενα δύο φάρμακα, στις μισές περίπου των περιπτώσεων), αλλά και ως θεραπεία εκλογής (από το στόμα) στην 1η γραμμή ασθενών με μεταστατικό, ROS(+) ΚΠ, όπου έδειξε βελτίωση των δεικτών επιβίωσης συγκριτικά με τους προαναφερόμενους αναστολείς (διάμεση επιβίωση χωρίς πρόοδο νόσου περίπου 3 έτη), με διαχειρίσιμη τοξικότητα. Η δραστικότητα του Repotrectinib δεν εξαντλείται εκεί: σε ασθενείς με σύντηξη του γονιδίου NTRK δρα αποτελεσματικά ως θεραπεία 2ης γραμμής, μετά και από χορήγηση των Larotrectinib ή Entrectinib. Έτερος αναστολέας ROS1 δεύτερης γενιάς, το Taletrectinib έλαβε έγκριση χορήγησης από τον FDA προ ολίγων μηνών, με βάση τα αποτελέσματα από την κλινική μελέτη TRUST I/II. Το Zidesamtinib αποτελεί έναν ακόμα ROS1 αναστολέα, ο οποίος ακόμα βρίσκεται σε ερευνητικό στάδιο.

Στοχευμένη θεραπεία σε EGFR θετικό καρκίνο του πνεύμονα

1.β Για τους ασθενείς με ΚΠ, των οποίων ο όγκος φέρει τις ‘κλασσικές’ μεταλλάξεις του υποδοχέα του αυξητικού παράγοντα (Epidermal Growth Factor Receptor, EGFR), δηλαδή την απαλειφή του εξώνιου 19 ή τη σημειακή μετάλλαξη L858R, εγκρίθηκε από τον FDA, μόλις τον Ιανουάριο 2025, νέα στοχευμένη θεραπεία έναντι των πρωτεϊνών EGFR Και MET, το διπλό αντίσωμα Amivantamab: 1ης γραμμής θεραπεία σε μεταστατικό setting, και σε συγχορήγηση με τον 3ης γενιάς αναστολέα του EGFR Lazertinib, μετά και από τα πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα της κλινικής μελέτης MARIPOSA, στην οποία η συνολική επιβίωση των ασθενών βελτιώθηκε κατά 25% συγκριτικά με το standard of care, μονοθεραπεία με Osimertinib. Το Amivantamab έχει παρενέργειες, που δεν προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία στην ογκολογική κοινότητα (διαχειρίσιμη τοξικότητα) και εγκρίθηκε επίσης και η υποδόρια μορφή του, τον Μάιο του ίδιου έτους. Το, δε, Osimertinib έχει ήδη έγκριση για συγχορήγηση στην 1η γραμμή μαζί με χημειοθεραπεία, φυσικά σε EGFR (+) όγκους.

Θεραπεία συντήρησης με Osimertinib

1.γ Ως συνέχεια των παραπάνω παραγόντων, σε ασθενείς με ανεγχείρητο σταδίου ΙΙΙ EGFR(+) ΜΜΚΠ, ο από του στόματος αναστολέας Osimertinib μπορεί πλέον να χορηγηθεί και ως θεραπεία συντήρησης (maintenance therapy), και οπωσδήποτε αφού έχει προηγηθεί χημειο- ακτινοθεραπεία. Στο ίδιο μοτίβο, είχε εγκριθεί παλαιότερα θεραπεία συντήρησης με τον ανοσοθεραπευτικό παράγοντα Durvalumab, και πάλι μετά από χημειο- ακτινοθεραπεία, με τη διαφορά ότι η ανοσοθεραπεία δεν ενδείκνυται (μη αποτελεσματική) ειδικά στις περιπτώσεις EGFR (+) ΚΠ. Είναι προφανές λοιπόν ότι η συντήρηση με Osimertinib, μέσω της μελέτης LAURA (φάσεως 3), αναμφισβήτητα καλύπτει ένα τεράστιο κενό, στην θεραπευτική ογκολογία των ανεγχείρητων μη μικροκυτταρικών νεοπλασμάτων του πνεύμονα.

Μικροκυτταρικός Καρκίνος του Πνεύμονα

Θεραπεία συντήρησης με Lurbinectedin και Atezolizumab

Στο παγκόσμιο συνέδριο της αμερικανικής εταιρείας παθολογικής ογκολογίας (ASCO) τον Ιούνιο 2025, κύρια παρουσίαση ήταν και τα αποτελέσματα της μελέτης φάσεως 3 IMForte, στην οποία η προσθήκη του Lurbinectedin στην ανοσοθεραπεία με Atezolizumab, στα πλαίσια θεραπείας συντήρησης, μετά από την standard θεραπεία για τον εκτεταμένο μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα (ΜΚΠ) έδειξε όφελος στη συνολική επιβίωση κατά 3 μήνες.

Tarlatamab ως θεραπεία 2ης γραμμής

Στις περιπτώσεις εκτεταμένου και πάλι σταδίου ΜΚΠ, και μετά από υποτροπή λόγω αποτυχίας της 1ης γραμμής θεραπείας, η χορήγηση του νέου παράγοντα Tarlatamab, ως 2ης γραμμής θεραπεία (DeLLphi-304 μελέτη), βελτίωσε το διάστημα μέχρι την επιδείνωση της νόσου κατά ένα μήνα, αλλά και τη συνολική επιβίωση (13.6 έναντι 8.3 μήνες) συγκριτικά με αυτούς, που έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία. Το Tarlatamab καλύπτει ένα ακόμα σπουδαίο κενό στη θεραπευτική προσέγγιση του ΜΚΠ, αφού μέχρι πρότινος τα όπλα μας στη φαρέτρα, όσων ασθενών υποτροπίαζαν ήταν ελάχιστα, με πολύ χαμηλά ποσοστά ανταπόκρισης και πτωχή πρόγνωση.

Θεραπευτικές εξελίξεις και νέες προοπτικές

Η θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα, τόσο στον Μη Μικροκυτταρικό όσο και στον Μικροκυτταρικό Καρκίνο Πνεύμονα, παραμένει πεδίο με έντονη δράση: οι θεραπευτικές εξελίξεις βαίνουν με γοργό ρυθμό, κάθε χρόνο αποτελέσματα μεγάλων κλινικών μελετών μας τροφοδοτούν με νέες εγκρίσεις φαρμάκων, νέοι παράγοντες με διαφορετικό μηχανισμό δράσης αναδύονται, συνδυασμοί παλιών και νέων φαρμάκων αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικοί από τις μονοθεραπείες, η ανοσοθεραπεία μαζί με την κλασική χημειοθεραπεία σε πολλές των περιπτώσεων οδηγούν σε πρωτόγνωρη βελτίωση της επιβίωσης.