Τι είναι η Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια;

Η Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια (ή Θυρεοειδική Κογ­χοπάθεια) εμφανίζεται σε ασθενείς με νόσο Graves του θυρεοειδούς. Συγκεκριμένα, το 15%-20% των ασθενών με νόσο Graves εμφανίζει Θυρεοειδική Οφθαλμοπά­θεια. Επίσης, συναντάται σε ασθενείς με Θυρεοειδίτι­δα Hashimoto ή και σε ασθενείς με υποθυρεοειδισμό. Τα αίτια της Θυρεοειδικής Οφθαλμοπάθειας δεν είναι απολύτως γνωστά. Επομένως, δεν γνωρίζουμε αν και σε ποιο βαθμό ένας ασθενής με νόσο Graves θα νο­σήσει από Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια. Είναι όμως γνωστοί κάποιοι προδιαθεσικοί παράγοντες.

Παράγοντες κινδύνου

Συγκεκριμένα, το κάπνισμα (η νικοτίνη), η κακή ρύθ­μιση των θυρεοειδικών ορμονών, καθώς και η ακτινο­βολία στον τράχηλο ή στον θυρεοειδή αδένα, αποτε­λούν παράγοντες κινδύνου. Επίσης, περίοδοι έντονου στρες ή ψυχολογικής πίεσης, ακόμη και σε άτομα με ρυθμισμένο θυρεοειδή, μπορούν να οδηγήσουν σε εμφάνιση Θυρεοειδικής Οφθαλμοπάθειας. Θεωρείται αυτοάνοση νόσος με αυξημένη συχνότητα στις γυναί­κες (αναλογία περίπου 5:1 σε σχέση με τους άνδρες).

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα

Η Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια εκδηλώνεται αρχικά με συμπτώματα ξηροφθαλμίας, δακρύρροιας, οιδήμα­τος (πρηξίματος) των βλεφάρων και ερυθρότητας των ματιών. Οι ασθενείς συχνά λαμβάνουν για εβδομάδες λανθασμένη τοπική θεραπεία (με οφθαλμικές σταγό­νες), νομίζοντας ότι πρόκειται για επιπεφυκίτιδα, χωρίς όμως βελτίωση. Με την εξέλιξη της νόσου, οι ασθενείς μπορεί να παρατηρήσουν ότι αλλάζει η εμφάνιση των ματιών τους. Λόγω της ανάσπασης (ανέβασμα βλεφά­ρου) του άνω βλεφάρου που απαντάται σε ποσοστό 40%-50%, παρουσιάζουν ένα «τρομαγμένο» βλέμμα. Εν συνεχεία, μπορεί να παρουσιάζουν από μικρό έως ση­μαντικό εξόφθαλμο, δηλαδή ο βολβός του οφθαλμού «ωθείται» προς τα μπροστά. Τέλος, μια πολύ σημαντική εκδήλωση της νόσου είναι η διαταραχή της κίνησης των βολβών. Αρχικά οι ασθενείς δεν μπορούν να «προση­λώσουν» σωστά, και αισθάνονται ότι χρειάζεται ιδιαίτε­ρη προσπάθεια για να εστιάσουν, ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες, ενώ αρκετές ώρες της ημέρας βλέπουν θαμπά. Σε περίπτωση που η νόσος εξελιχθεί, οι ασθενείς αρχίζουν να βλέπουν διπλά, είτε όταν κοιτάζουν σε ορισμένα ση­μεία, είτε σε όλες τις βλεμματικές θέσεις. Σε πολύ μικρό ποσοστό ασθενών η νόσος επιδεινώνεται σημαντικά, με αύξηση του όγκου των μυών και του λίπους πίσω από τον οφθαλμό, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει συμπίεση του οπτικού νεύρου και, σε σοβαρές περιπτώσεις, μείω­ση της όρασης ή ακόμη και τύφλωση.

Πορεία της νόσου και θεραπεία

Η Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια παρουσιάζει μία ιδι­αιτερότητα στην πορεία της. Πρόκειται για αυτοάνοση φλεγμονή, η οποία έχει συγκεκριμένη διάρκεια, κατά μέσο όρο 18 μήνες. Με το πέρας όμως της φλεγμο­νώδους φάσης (ενεργούς φάσης), στην ανενεργό φάση (οινώδες στάδιο), τα κλινικά συμπτώματα όπως η ανάσπαση βλεφάρων, η διπλωπία και ο εξόφθαλ­μος παραμένουν. Είναι σημαντικό η αυτοάνοση αυτή φλεγμονώδης νόσος να διαγνωστεί στην αρχή της, για να χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία (συστηματική ανοσοκαταστολή) κατά την ενεργό φάση της, ώστε να προληφθεί η επιδείνωση της κλινικής εικόνας του ασθενούς. Απαραίτητη είναι η συνεργασία του Ενδοκρινολόγου και του Οφθαλμιάτρου στην ενερ­γό φλεγμονώδη φάση της νόσου για την καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενών. Με το πέρας της νόσου, όταν η φλεγμονώδης-ενεργός φάση έχει παρέλθει και η νόσος βρίσκεται σε «ψυχρή» φάση, τα διάφορα συμπτώματα (όπως η διπλωπία, η ανάσπαση των βλε­φάρων, ο εξόφθαλμος) μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο χειρουργικά.

Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια και ποιότητα ζωής

Η Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια, αναλόγως της βα­ρύτητάς της, πρώτιστα διαταράσσει την ποιότητα της ζωής των ασθενών, λόγω αλλαγής της εμφάνισης των ματιών, αλλά και της δυσκολίας να επιτελέσουν απλές καθημερινές εργασίες λόγω της διπλωπίας ή της θολής όρασης. Η σημαντική μεταβολή της καθη­μερινότητάς τους είναι ο κυριότερος παράγοντας που διαταράσσει την ποιότητα της ζωής τους. Η ενημέρω­ση για την πάθηση αυτή είναι επιβεβλημένη, καθώς η θεραπεία πρέπει να ξεκινήσει έγκαιρα.

Οι ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό, υποθυρεοειδι­σμό, ή θυρεοειδίτιδα του Hashimoto είναι σημαντικό να υποβάλλονται σε οφθαλμολογική εξέταση, ώστε να εκτιμάται και να αντιμετωπίζεται έγκαιρα οποιαδή­ποτε οφθαλμική εκδήλωση της νόσου.