Το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) αποτε­λεί έναν από τους πιο σημαντικούς πυλώνες του σύγχρονου συστήματος υγείας. Πρόκειται για τον χώρο όπου ο ασθενής προσέρχεται συχνά σε συνθήκες άμεσης ανάγκης, με στόχο να λάβει την ταχύτατη διάγνωση και θεραπεία, οι οποίες μπορεί να αποβούν σωτήριες. Η λειτουργία του ΤΕΠ δεν περιο­ρίζεται στην αντιμετώπιση τραυματιών ή βαρέως πα­σχόντων, αλλά περιλαμβάνει και τη διαχείριση περιστα­τικών που απαιτούν ιατρική αξιολόγηση σε επείγοντα χρόνο, ακόμη και αν δεν απειλούν άμεσα τη ζωή. Είναι σαφές ότι η αποτελεσματικότητα του ΤΕΠ καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα και την αποδοτικότητα ολόκληρου του νοσοκομείου.

Ο ρόλος του ΤΕΠ στο σύστημα υγείας

Το ΤΕΠ είναι η «πύλη εισόδου» του νοσοκομείου, καθώς μέσω αυτού πραγματοποιείται η πρώτη επαφή μεγάλου ποσοστού ασθενών με το υγειονομικό σύστημα. Η λει­τουργία του στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Ταχεία εκτίμηση και σταθεροποίηση του ασθενούς – Στις περιπτώσεις που η ζωή του ασθενούς βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, προτεραιότητα έχει η σταθεροποί­ηση των ζωτικών λειτουργιών, όπως η αναπνοή και η κυκλοφορία.
2. Διάγνωση και λήψη αποφάσεων – Μέσα σε περιορι­σμένο χρονικό διάστημα, οι γιατροί καλούνται να δι­αγνώσουν την κατάσταση του ασθενούς και να απο­φασίσουν αν θα χρειαστεί νοσηλεία, εξειδικευμένη θεραπεία ή εξιτήριο.
3. Διαχείριση ροής περιστατικών – Το ΤΕΠ οφείλει να δι­ασφαλίζει ότι οι ασθενείς κατευθύνονται σωστά: άλλοι προς τις κλινικές, άλλοι προς εργαστηριακές εξετάσεις και άλλοι προς την κατ’ οίκον αποκατάσταση.

Οι διαδικασίες αυτές στο ΤΕΠ αρχίζουν με το TRIAGE.

Τι είναι το Triage;

Η διαδικασία triage είναι η μέθοδος με την οποία οι επαγγελματίες υγείας αξιολογούν την κατάσταση των ασθενών και τους κατηγοριοποιούν με βάση την επεί­γουσα ανάγκη για θεραπεία. Αυτή η διαδικασία είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση του συνωστισμού στα ΤΕΠ, καθώς εξασφαλίζει ότι οι πιο σοβαρές περι­πτώσεις λαμβάνουν προτεραιότητα. Υπάρχουν διάφο­ρα μοντέλα Triage, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως στα ΤΕΠ. Τα πιο κοινά περιλαμβάνουν το Emergency Severity Index (ESI) και το Canadian Triage and Acuity Scale (CTAS). Αυτά τα συστήματα παρέχουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για την κατάταξη των ασθε­νών με βάση τα συμπτώματά τους και την ανάγκη για επείγουσα φροντίδα. Το ESI, το οποίο εφαρμόζεται και στην Ευρωκλινική, χρησιμοποιεί μια πενταβάθμια κλί­μακα για την αξιολόγηση των ασθενών:

• Κόκκινο: άμεση αντιμετώπιση
• Κίτρινο: αντιμετώπιση εντός 10-15΄
• Πράσινο: εξέταση εντός 40-50΄
• Μπλε: μπορεί να περιμένει στην αίθουσα αναμονής ασθενών
• Λευκό: αφορά ασθενείς που προσέρχονται χωρίς ζωτικά σημεία στο ΤΕΠ

Διάφορες μελέτες έχουν καταδείξει τη σημασία της διαδικασίας Triage στη βελτίωση της λειτουργίας των ΤΕΠ. Σύμφωνα με μια αναφορά της Ένωσης Επείγου­σας Ιατρικής, το 70%-80% των ασθενών που προσέρ­χονται στα ΤΕΠ μπορεί να κατηγοριοποιηθούν ως λιγό­τερο επείγοντες. Αυτό σημαίνει ότι η πλειοψηφία των ασθενών μπορεί να περιμένει για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους χωρίς να διακινδυνεύει την υγεία τους. Η δι­αδικασία Triage μπορεί να μειώσει αυτούς τους χρόνους αναμονής, εστιάζοντας την προσοχή και τους πόρους στους πιο επείγοντες ασθενείς.

Ποιες είναι οι καταστάσεις που χαρακτηρίζονται ως επείγουσες;

Επείγον περιστατικό θεωρείται κάθε κατάσταση που μπο­ρεί να απειλήσει άμεσα τη ζωή, την υγεία ή να προκαλέσει μόνιμη βλάβη. Τέτοιες καταστάσεις είναι:

• Δύσπνοια, αίσθημα ασφυξίας
• Έντονος θωρακικός πόνος ή πίεση στο στήθος
• Αιφνίδια αδυναμία, μούδιασμα ή παράλυση σε πρόσω­πο ή άκρα, με ή χωρίς αδυναμία ομιλίας
• Αιφνίδια απώλεια συνείδησης, λιποθυμία
• Βαρύς τραυματισμός (τροχαίο, πτώση, αιμορραγία που δεν σταματά).
• Εγκαύματα εκτεταμένα ή σε πρόσωπο/αεραγωγούς.
• Αιφνίδιος, έντονος πονοκέφαλος
• Επίμονη αιμορραγία από το γαστρεντερικό (εμετός με αίμα, μαύρα κόπρανα).
• Σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις (οίδημα λαιμού/ γλώσσας, δυσκολία στην αναπνοή).
• Επιληπτική κρίση

Σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις – Άμεσες ενδείξεις επίσκεψης στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών

• Δυσκολία στην αναπνοή
• Πόνος στο στήθος ή αίσθημα πίεσης
• Ξαφνική αδυναμία/διαταραχή ομιλίας/όρασης
• Απώλεια συνείδησης ή σύγχυση
• Ανεξέλεγκτη αιμορραγία
• Πολύ υψηλός πυρετός που δεν υποχωρεί (ιδίως σε παι­διά ή ανοσοκατεσταλμένους)
• Σοβαρός τραυματισμός ή κάταγμα με παραμόρφωση.

Διαδικασία κατά την άφιξη στα Επείγοντα

Κατά την άφιξη του ασθενούς στο ΤΕΠ, γίνεται η κα­ταγραφή των αποκλειστικά απαραίτητων στοιχείων, όπως ο ΑΜΚΑ και το όνομα του ασθενούς. Στη συνέ­χεια, ακολουθεί η Διαλογή (Triage) από εξειδικευμένο νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό. Τότε, θα πραγμα­τοποιηθούν οι ιατρικές εκτιμήσεις, από όλες τις απα­ραίτητες ειδικότητες και οι κατάλληλες εξετάσεις, ώστε να τεθεί η πιθανότερη διάγνωση και να ξεκινήσουν οι πρώτες θεραπευτικές ενέργειες. Αφού η κατάσταση του ασθενούς σταθεροποιηθεί και κριθεί πως δεν αντι­μετωπίζει κάποια άμεσα απειλητική για την ζωή κατά­σταση, πραγματοποιείται ο προσανατολισμός του στο κατάλληλο τμήμα του νοσοκομείου ή γίνεται εξιτήριο για κατ’ οίκον παρακολούθηση.

Τι πρέπει να έχεις μαζί σου στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών;

• Tαυτότητα και ΑΜΚΑ
• Ιατρικό ιστορικό (καρδιολογικό, αλλεργίες, χρόνια νοσήματα)
• Λίστα φαρμάκων που παίρνεις (ιδανικά γραπτή με δόσεις)
• Αποτελέσματα πρόσφατων εξετάσεων (αιματολογικές, ακτινογραφίες, καρδιογράφημα).
• Βιβλιάριο υγείας/εμβολίων (ιδίως για παιδιά).
• Τρόπος επικοινωνίας συγγενών ή συνοδού, αν χρειαστεί.

Συμπέρασμα

Το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών είναι ο καθρέφτης της ποιότητας ενός συστήματος υγείας. Εκεί δοκιμάζο­νται οι αντοχές, η οργάνωση και η ανθρωπιά του ιατρικού κόσμου. Παρά τις δυσκολίες, το προσωπικό των ΤΕΠ ερ­γάζεται ακατάπαυστα για να προσφέρει άμεση και απο­τελεσματική φροντίδα σε κάθε ασθενή. Η βελτίωση της λειτουργίας τους δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότη­τα που συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη ζωή.