Το τραύμα στην παιδική ηλικία είναι η κύρια αιτία θνητότητας και θνησιμότητας σε παιδιά μεταξύ 1 και 14 ετών. Η επίπτωσή του είναι μεγαλύτερη από το άθροισμα όλων των παιδικών ασθενειών. Αφορά περί­που στο 10% των νοσηλειών, στο 25% των επειγόντων περιστατικών και πάνω από 50% των ασθενοφόρων που καλούνται για παιδιατρικούς ασθενείς, ενώ καλύ­πτει το 20% των νοσηλευόμενων όλων των ηλικιακών ομάδων.

Ένας αδρός διαχωρισμός είναι το κλειστό και το ανοικτό τραύμα. Το κλειστό τραύμα αντιπροσωπεύει κατά προσέγγιση το 80% των περιπτώσεων.

Η πλημμελής επίβλεψη των μικρών παιδιών θεωρεί­ται η πιο σημαντική αιτία του μη σκόπιμου τραύμα­τος. Ωστόσο, σε μεγαλύτερες ηλικίες η κατανάλωση αλκοόλ και ουσιών, η παχυσαρκία και οι κοινωνικοοι­κονομικές παράμετροι σχετίζονται με την αυξημένη επίπτωση και νοσηλεία.

Ο μηχανισμός της κάκωσης υποδεικνύει συνήθως το είδος του τραυματισμού. Σοβαρού βαθμού τραυ­ματισμοί αφορούν στην κεφαλή, τον αυχένα, το κοι­λιακό τοίχωμα και τα κάτω άκρα. Ελαφρύτεροι τραυ­ματισμοί αφορούν σε λοιπά μαλακά μόρια και άνω άκρα. Επιβάτες δίκυκλων υποφέρουν από κακώσεις κεφαλής, προσώπου, αυχένα, κοιλίας, άνω άκρων και κατώτερης σπονδυλικής στήλης. Οι πεζοί ως τραυμα­τίες υποφέρουν από κακώσεις κεφαλής, προσώπου, αυχένα, κοιλίας, θώρακα και κάτω άκρων. Η πτώση εξ ύψους είναι επίσης συχνή και εμφανίζεται με πλη­θώρα κακώσεων, αναλόγως του ύψους, των σωμα­τομετρικών χαρακτηριστικών του βρέφους/παιδιού, της επιφάνειας πτώσης κ.λπ. Οι αθλητικές κακώσεις επίσης παρουσιάζουν μεγάλο εύρος και συχνότητα.

Κακώσεις κεφαλής

Οι κακώσεις της κεφαλής σε βρεφική ηλικία είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες, καθώς τα οστά του κρανίου είναι πιο μαλακά και ευπίεστα και οι νευρικοί ιστοί αναπτυσσόμενοι. Η πιο συχνή είναι το εξωτερικό κεφαλαιμάτωμα που αφορά στα μαλακά μόρια του τριχωτού της κεφαλής. Ενδοκρανιακά αιματώματα ενδέχεται να προκαλέσουν υπόταση και υποογκαιμι­κό σοκ. Συμπτώματα διάσεισης είναι επίσης η κεφα­λαλγία, η ζάλη, η ναυτία, οι πολλαπλοί (συνήθως ρου­κετοειδείς) έμετοι, η απώλεια μνήμης/συνείδησης, οι σπασμοί, διαταραχές συγκέντρωσης/ισορροπίας, η θόλωση όρασης, η υπνηλία/υπερδιέγερση, η αλλαγή συμπεριφοράς.

Κακώσεις αυχένα

Οι κακώσεις του αυχένα δεν είναι ιδιαίτερα συχνές στα παιδιά λόγω της ανατομίας του παιδιατρικού ασθενούς και της ελαστικότητας των αυχενικών συν­δέσμων. Αναλόγως του σημείου εμφανίζονται από αυχεναλγία, δυσχέρεια κίνησης, ραιβόκρανο έως αναπνευστική δυσχέρεια και πάρεση/παράλυση.

Κακώσεις θώρακα

Οι κακώσεις του θώρακα είναι συνήθως κλειστές και μόνο το 6% αυτών αφορούν σε σοβαρού βαθμού κάκωση ενδοθωρακικών αγγείων/οργάνων.

Η ευκαμπτότητα των πλευρών και των χόνδρων επιτρέπουν την απορρόφηση της ενέργειας από το θωρακικό τοίχωμα κι έτσι βαρείς τραυματισμοί όπως κατάγματα, αιμοθώρακας ή πνευμοθώρακας είναι σπανιότερα στα παιδιά.

Κακώσεις κοιλίας

Οι κακώσεις της κοιλίας είναι πιο συχνές και το 8% αυτών αφορούν σε σοβαρού βαθμού κάκωση εν­δοκοιλιακών αγγείων/οργάνων. Το κοιλιακό τοίχωμα είναι ευπαθές λόγω της μικρής προστασίας που δέ­χεται από τον θώρακα, των λεπτών στρωμάτων μυών και λίπους, της ρηχής πυέλου και του μικρού του με­γέθους, το οποίο προδιαθέτει σε τραυματισμό πολ­λαπλών οργάνων. Κατά φθίνουσα σειρά, τα όργανα που πλήττονται είναι το ήπαρ/σπλήνας, οι νεφροί, το έντερο, τα μεγάλα αγγεία, το ουρογεννητικό σύστη­μα, το πάγκρεας και η πύελος.

Μυοσκελετικές κακώσεις

Οι κακώσεις του μυοσκελετικού συστήματος απο­τελούν συχνή αιτία επίσκεψης στο νοσοκομείο. Οι περισσότερες εξ αυτών αφορούν στα άνω άκρα με συχνότητα 7:1 και με τα μακρά οστά να κατέχουν υψη­λό ποσοστό στο σύνολο αυτών. Τα οστά στην παιδική ηλικία είναι πορώδη, με ελαστικό και ανθεκτικό περι­όστεο. Ως εκ τούτου τα μετατοπισμένα ή τα αποσπα­στικά κατάγματα είναι λιγότερο συχνά. Αναλόγως του τμήματος του οστού που υφίσταται την κάκωση μπορεί να υπάρξουν ανωμαλίες στη διάπλαση του άκρου μακροπρόθεσμα.

Αντιμετώπιση και πρόληψη

Η έγκαιρη προσέλευση στο νοσοκομείο είναι βασική προϋπόθεση για την ορθή αντιμετώπιση του τραύμα­τος. Η σωστή συνεργασία με το προσωπικό υγείας συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της παροχής φροντί­δας. Εκτός από το φυσικό τραυματισμό, μέριμνα θα πρέπει να δίνεται και στην ψυχολογική υποστήριξη, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις βαρέων κακώσεων με μα­κροπρόθεσμη περίοδο ανάνηψης. Οι τραυματισμοί, σε μεγάλο ποσοστό, δεν είναι απλά ατυχήματα. Είναι προβλέψιμες καταστάσεις που μπορούν να περιο­ριστούν με την κατάλληλη ενημέρωση, τόσο σε εν­δοοικογενειακό επίπεδο όσο σε επίπεδο ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος και ευαισθητοποίησης/ ενημέρωσης από κοινωνικούς φορείς.