Πολλοί από τους άνδρες ασθενείς μας έρχονται για εξέταση, καθώς νιώθουν πόνο προς το όσχεο, τον δερμάτινο σάκο που περιέχει τους όρχεις, τις επιδιδυμίδες και τον σπερματικό πόρο – τα σωληνάκια δηλαδή που μεταφέρουν το σπέρμα από τους όρχεις προς τον προστάτη κατά την εκσπερμάτιση. Ο πόνος αυτός μπορεί να έχει ποικίλα χαρακτηριστικά: να αφορά τη μία ή και τις δυο πλευρές, να είναι ήπιος και βύθιος ή οξύς και έντονος, να έχει πρόσφατη έναρξη ή να ενοχλεί τον ασθενή για μεγάλο χρονικό διάστημα συνεχόμενα ή με εξάρσεις και υφέσεις. Επίσης μπορεί να συνοδεύεται και από πόνο στην κοιλιά και άλλα ενοχλήματα όπως διαταραχές της ούρησης, των κενώσεων ή της εκσπερμάτισης.

Αιτίες πόνου στο όσχεο

Ο πόνος στο όσχεο μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες: είτε σε προβλήματα των οργάνων της περιοχής (όρχεις και τα εξαρτήματά τους), είτε να είναι αντανακλαστικός και να προέρχεται από άλλη περιοχή του σώματος.

Φλεγμονές

Πολύ συχνή αιτία είναι οι φλεγμονές των όρχεων και της επιδιδυμίδας. Αυτές μπορεί να προκληθούν από κοινά μικρόβια που προκαλούν ουρολοίμωξη ή προστατίτιδα, καθώς και από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα (λ.χ. γονόκοκκος, χλαμύδια). Συχνά παρουσιάζονται με αιφνίδια και σταδιακά αυξανόμενη ένταση του πόνου. Συνήθως ο πόνος συνοδεύεται από διόγκωση και ερυθρότητα του οσχέου, έντονο πόνο κατά τη ψηλάφηση της περιοχής, πυρετό και διαταραχές της ούρησης ή της εκσπερμάτισης. Η αντιμετώπιση τους είναι κατά κανόνα συντηρητική με αντιβιοτικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Σπάνια, σε βαριές φλεγμονές που εμφανίζονται σε ανοσοκατασταλμένα άτομα ή σε άτομα με υποκείμενες παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική παρέμβαση καθαρισμού κάποιου αποστήματος που δεν ανταποκρίνεται στη συντηρητική αγωγή.

Συστροφή όρχεος

Σε περίπτωση που ο σπερματικός τόνος (ο μίσχος που περιλαμβάνει τα αγγεία του όρχεος) στρίψει, προκαλείται ισχαιμία και έντονος πόνος του οργάνου.Μπορεί να συνοδεύεται από πρήξιμο, ναυτία και εμετό. Αφορά κυρίως νεότερες ηλικίες και μπορεί να προκληθεί αυτόματα ή μετά από σωματική κόπωση ή τραυματισμό. Στην πλήρη συστροφή, όπου ο όρχις δεν αιματώνεται καθόλου, απαιτείται επείγουσα χειρουργική παρέμβαση, καθώς εντός λίγων ωρών μπορεί να επέλθει νέκρωση. Αντίθετα, στην ατελή συστροφή η χειρουργική αποκατάσταση μπορεί να προγραμματιστεί. Σε κάθε περίπτωση η επέμβαση της ορχεοπηξίας, της καθήλωσης δηλαδή του ευκίνητου όρχεος με ειδικές ραφές, ώστε να αποφεύγεται η συστροφή και ισχαιμία αυτού, αποτελεί την οριστική θεραπεία.

Κιρσοκήλη

Πρόκειται για τη διόγκωση των φλεβών του όρχεος και συνήθως παρουσιάζεται αριστερά. Δεν προκαλεί οξύ πόνο αλλά αίσθημα βάρους κυρίως μετά από ορθοστασία ή σωματική κόπωση. Μεγάλες κιρσοκήλες με παλινδρόμηση αίματος μπορεί να ενοχλούν αρκετά και να επηρεάσουν τη γονιμότητα και χρήζουν χειρουργικής αποκατάστασης, με μια απλή και ασφαλή μέθοδο μικροχειρουργικής αποκατάστασης, ενώ μικρές ασυμπτωματικές κιρσοκήλες τις παρακολουθούμε.

Υδροκήλη

Είναι η συγκέντρωση υγρού γύρω από τον όρχι και μπορεί να είναι συγγενής ή επίκτητη, μετά από φλεγμονή, τραυματισμό, χειρουργεία ή να συνοδεύει κακοήθεια στον όρχι. Ο ασθενής παρατηρεί μία μεγάλη διόγκωση στην περιοχή, που συνήθως δεν πονάει, εκτός αν συνοδεύει φλεγμονή, και του δημιουργεί ένα αίσθημα βάρους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υδροκήλη μπορεί να μεγαλώσει σημαντικά, προκαλώντας έντονη λειτουργική και αισθητική ενόχληση στον ασθενή. Τότε παρεμβαίνουμε χειρουργικά και με μια σχετικά απλή επέμβαση αφαιρείται η υδροκήλη και αποκαθίσταται η φυσιολογική ανατομία της περιοχής.

Κύστη επιδιδυμίδας

Πολύ συχνά, ο ασθενής αντιλαμβάνεται την κύστη με τη ψηλάφηση ή αυτή εντοπίζεται τυχαία κατά τη διάρκεια υπερηχογραφήματος. Συνήθως τις απλές κύστεις τις παρακολουθούμε, καθώς δεν προκαλούν ενοχλήματα και δεν εγκυμονούν κινδύνους. Ωστόσο, αν η κύστη παρουσιάσει φλεγμονή και προκαλεί πόνο ή αν μεγαλώσει σημαντικά και ενοχλεί, προχωρούμε σε χειρουργική αφαίρεση. Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω μιας μικρής τοπικής τομής, επιτρέποντας στον ασθενή να επιστρέψει άμεσα στις δραστηριότητές του.

Βασικές διαγνωστικές εξετάσεις για πόνο στο όσχεο

• Εξετάσεις / καλλιέργειες ούρων, σπέρματος
• Εξετάσεις αίματος, δείκτες φλεγμονής, καρκινικοί δείκτες
• Απεικονιστικός έλεγχος με υπερηχογράφημα τριπλεξ οσχέου, που ελέγχει τη μορφολογία και αιμάτωση των όρχεων και της επιδιδυμίδας.
• Αξονική κοιλίας ή μαγνητική οσχέου ή κοιλίας αν κριθεί απαραίτητος περαιτέρω ακτινολογικός έλεγχος
• Η ενδελεχής διερεύνηση οδηγεί στη σωστή διάγνωση και επιτυχημένη αντιμετώπιση, συντηρητική ή στοχευμένα χειρουργική όταν απαιτείται, εξασφαλίζοντας τη θεραπεία του ασθενούς και την ύφεση του πολύ ενοχλητικού συμπτώματος του πόνου προς το όσχεο.

Καρκίνος όρχεος

Συνήθως δεν πονάει αλλά προκαλεί ανωμαλία και σκληρία κατά τη ψηλάφηση του όρχεως. Ωστόσο, επειδή μπορεί να μοιάζει με φλεγμονή ή υδροκήλη και να προκαλεί πόνο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εξετάζεται ιατρικά κάθε ύποπτη περιοχή στο όσχεο. Η έγκαιρη και σωστή διάγνωση είναι καθοριστική για την κατάλληλη θεραπεία. Σε περίπτωση καρκίνου, γίνεται ορχεκτομή και ιστολογική τυποποίηση του όγκου και συνήθως τοποθετείται ορχικό ένθεμα ώστε να αποκαθίσταται η φυσιολογική εικόνα της περιοχής.

Τραυματισμός της περιοχής

Οι τραυματισμοί στην περιοχή του οσχέου είναι συχνοί σε ατυχήματα, αθλητικές δραστηριότητες και άμεσα χτυπήματα. Ανάλογα με τη βαρύτητα του τραυματισμού, ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει ήπιο έως έντονο πόνο στο όσχεο, σημαντικό πρήξιμο ή αιμάτωμα στο όσχεο, οίδημα, αλλά και σε σοβαρές περιπτώσεις, ρήξη του όρχι. Κατά συνέπεια, μπορεί να χρειαστεί απλά παρακολούθηση και υποστηρικτική αγωγή ή χειρουργική επέμβαση παροχέτευσης ή αποκατάστασης των τραυματισμένων οργάνων.

Αντανακλαστικός πόνος προς το όσχεο

Όταν οι εξετάσεις αποκλείσουν τις τοπικές αιτίες, υπάρχουν πολλοί λόγοι ένας ασθενής μας μπορεί να πονάει στο όσχεο, εξαιτίας κάποιας βλάβης που βρίσκεται μακριά από αυτό και της οποίας η ενόχληση αντανακλάται προς τον όρχι. Η βουβωνοκήλη, η προστατίτιδα, ο κωλικός του νεφρού, οι παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, νευροπάθειες και η θλάση των κοιλιακών μυών, είναι κάποιες από τις συνήθεις καταστάσεις που μπορεί να προκαλούν αντανακλαστικό πόνο προς τον όρχι. Συχνά, αυτός ο πόνος μπορεί να συνοδεύεται και από ενόχληση στην κοιλιά, την πλάτη ή τη μέση. Η αναγνώριση και η σωστή αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας οδηγεί στην ύφεση του άλγους στο όσχεο.

Διάγνωσης και αντιμετώπιση

Είναι λοιπόν προφανές ότι ο πόνος προς το όσχεο μπορεί να οφείλεται σε πλήθος αιτιών, κάποιες λιγότερο σημαντικές αλλά και κάποιες ιδιαίτερα σημαντικές και δυνητικά επικίνδυνες. Η έγκαιρη και σωστή διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας και βασίζεται τόσο στην κλινική εξέταση, όσο και σε εξειδικευμένες διαγνωστικές εξετάσεις, ανάλογα με την κρίση του γιατρού.