Βρογχικό άσθμα

logo-group-greek

Αν ένας άνθρωπος που δεν πάσχει από άσθμα, εισπνεύσει κάποιο πολύ ερεθιστικό παράγοντα από το περιβάλλον (π.χ. καπνός τσιγάρου), το πιο πιθανό είναι να μην παρουσιάσει κανένα σύμπτωμα από το αναπνευστικό ή το πολύ-πολύ να βήξει μερικές φορές (σαν απάντηση των βρόγχων του στο συγκεκριμένο παράγοντα) και να σταματήσει. Αν όμως κάποιος που είναι γενετικά προδιατεθειμένος, εισπνεύσει ένα ερεθιστικό παράγοντα τότε μπορεί να προκληθεί μια υπερβολική απάντηση των βρόγχων του που μπορεί να οδηγήσει στη φλεγμονή τους και στη στένωση του αυλού τους. Αυτές οι παθολογικές διεργασίες σε επίπεδο βρόγχων, μεταφράζονται σε μια σειρά από συμπτώματα που είναι: βάρος στο στήθος, επίμονος βήχας, συριγμός της αναπνοής και δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια). Τα συμπτώματα αυτά (που μπορεί να μην εμφανισθούν με τη σειρά που αναφέρθηκαν ή μπορεί να λείπει ένα ή και περισσότερα), αποτελούν την ασθματική κρίση και ο άνθρωπος που εμφανίζει αυτές τις υπερβολικές (αλλά και καταστροφικές) εκδηλώσεις των βρόγχων, πάσχει από βρογχικό άσθμα!

Εκτός από τον καπνό του τσιγάρου υπάρχουν και πολλοί άλλοι παράγοντες από το περιβάλλον που είναι ερεθιστικοί για το αναπνευστικό (σκόνη, γύρεις δένδρων ή λουλουδιών, τρίχωμα ζώων, μύκητες της υγρασίας κ.ά.), οι οποίοι μπορούν να πυροδοτήσουν κρίσεις στους ασθενείς με άσθμα. Και άλλοι παράγοντες (ιογενείς λοιμώξεις, φάρμακα ή ακόμη και η άσκηση), μπορούν να προκαλέσουν παροξυσμό άσθματος στους ασθενείς αυτούς.

Υπολογίζεται ότι η συχνότητα του βρογχικού άσθματος στον κόσμο είναι 7-10%, δηλ. περίπου 300 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από βρογχικό άσθμα. Το ποσοστό διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα και είναι μεγαλύτερο στο δυτικό κόσμο. Διάφοροι παράγοντες (γενετικοί, κοινωνικοί, περιβαλλοντικοί) παίζουν ρόλο στην εμφάνισή του. Η θνησιμότητά του, παρά τη σύγχρονη και αποτελεσματική θεραπεία, παραμένει αρκετά υψηλή, είναι δε μεγαλύτερη στις χώρες με μέσο και χαμηλό εισόδημα. Υπολογίζεται ότι 250.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από άσθμα. Πάντως, οι θάνατοι από άσθμα μειώνονται διαρκώς (λόγω της αποτελεσματικής θεραπείας), ενώ αντίθετα η συχνότητα του άσθματος και των αλλεργιών αυξάνεται. Στην Ελλάδα τα επιδημιολογικά δεδομένα για το άσθμα είναι περιορισμένα. Πρόσφατη πανελλαδική επιδημιολογική μελέτη της Ομάδας Άσθματος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, έδειξε ότι η συχνότητα της νόσου στον γενικό πληθυσμό είναι 8,6% και ότι οι περιοχές με τα υψηλότερα ποσοστά είναι η Αττική, η Πελοπόννησος και η Κρήτη.

Τα συμπτώματα του άσθματος, που έχουν ήδη περιγραφεί, μπορεί να υποχωρήσουν από μόνα τους ή να χρειασθούν θεραπεία. Μερικές φορές η αποφυγή του παράγοντα που προκάλεσε τα συμπτώματα είναι αρκετή για να βελτιωθεί ο ασθενής.

Η βαρύτητα των συμπτωμάτων διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή: μερικοί εμφανίζουν ελάχιστα συμπτώματα, λίγες φορές στη ζωή τους, ενώ κάποιοι άλλοι εμφανίζουν καθημερινά συμπτώματα με σημαντικές επιπτώσεις στην καθημερινότητά τους.

Έτσι λοιπόν οι «παραξενιές» του άσθματος είναι αρκετές και η κλινική του εικόνα δεν είναι πάντα τόσο απλή όπως περιγράφθηκε. Για παράδειγμα ειδικές γνώσεις και ειδική αντιμετώπιση χρειάζεται το άσθμα μετά από άσκηση, το επαγγελματικό άσθμα, το άσθμα στην εγκυμοσύνη, το βαρύ άσθμα, το «δύσκολο άσθμα» και το παιδικό άσθμα.
Από τις υποκατηγορίες αυτές, το άσθμα μετά από άσκηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το οποίο είναι δε συχνό ακόμη και σε ολυμπιονίκες! Η άσκηση είναι ένας από τους πιο γνωστούς παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν συμπτώματα από το αναπνευστικό σε ενήλικες και παιδιά με άσθμα. Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να εμφανισθούν στη διάρκεια της άσκησης ή μερικά λεπτά μετά από το τέλος της και είναι σφίξιμο στο στήθος, βήχας, συριγμός, δύσπνοια. Μερικές φορές περνάνε από μόνα τους, άλλες πάλι είναι απαραίτητη η λήψη κάποιου βρογχοδιασταλτικού φαρμάκου. Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να μπερδευτούν με άλλες παθήσεις (π.χ. καρδιολογικές) και γι’αυτό είναι σκόπιμη, σε τέτοιες περιπτώσεις, η επικοινωνία με τον γιατρό σας.

Το άσθμα δεν πρέπει να αποτελεί αιτία στέρησης της άσκησης. Ο Πνευμονολόγος έχει τις γνώσεις και την ικανότητα να κάνει σωστή και έγκαιρη διάγνωση, να εκτιμήσει την βαρύτητα του άσθματος, να χορηγήσει την κατάλληλη θεραπεία και βέβαια να ενθαρρύνει τον ασθενή για άσκηση (ειδικά αν πρόκειται για παιδί ή νέο ενήλικα).

Για τη διάγνωση του άσθματος είναι απαραίτητη η ολοκληρωμένη κλινική προσέγγιση του ασθενούς, δηλ. λήψη ιστορικού, κλινική εξέταση, εργαστηριακός έλεγχος (που περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος, προσδιορισμό της ολικής IgE του αίματος, σπιρομέτρηση, ακτινογραφία θώρακα, αλλεργικές δερματικές δοκιμασίες και ενδεχομένως δοκιμασία καρδιοπνευμονικής άσκησης με πρωτόκολλο ανίχνευσης Βρογχικού Άσθματος). Όλες αυτές οι εξετάσεις γίνονται και στην Ευρωκλινική Αθηνών.

Όσον αφορά τη θεραπεία του άσθματος, έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια μια συγκεκριμένη θεραπευτική στρατηγική που στοχεύει στο να μην έχει, αν είναι δυνατόν, συμπτώματα ο ασθενής. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί με την βέλτιστη χρήση των εισπνεόμενων, και μη, φαρμάκων. Τα εισπνεόμενα είναι ίσως τα πιο γνωστά φάρμακα για το άσθμα και χωρίζονται σε αυτά που ανακουφίζουν από τα συμπτώματα (β2-διεγέρτες, πχ Aerolin®) και σε αυτά που προλαμβάνουν τις κρίσεις του άσθματος (εισπνεόμενα κορτικοειδή, πχ Flixotide®). Υπάρχουν και έτοιμοι συνδυασμοί σε ένα σπρέϋ που περιέχουν και τα δυο. Πρέπει να ξέρουμε ακόμη ότι αντιασθματικά δεν είναι μόνο τα γνωστά εισπνεόμενα αλλά και διάφορα άλλα φάρμακα που δίνονται από το στόμα ή είναι ενέσιμα (πχ η γνωστή μας κορτιζόνη που είναι ο ακρογωνιαίος λίθος στη θεραπεία του άσθματος). Τελευταία, προστέθηκαν νέα φάρμακα στη θεραπεία του άσθματος (όπως πχ το Omalizumab), που συμβάλουν και αυτά στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της νόσου.

Όσοι επιθυμούν, μπορούν να βρουν περισσότερες πληροφορίες για το άσθμα στο διαδίκτυο. Ένα από τα πιο εξειδικευμένα και έγκυρα sites είναι το http:/www.myasthma.gr, που επιμελείται η Ομάδα Άσθματος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών
  • Share This