Καρκίνος της στοματικής κοιλότητας. Η σημασία της πρόληψης

Αρχική / Άρθρα / Ευρωκλινική Αθηνών / Γναθοπροσωπική χειρουργική / Καρκίνος της στοματικής κοιλότητας. Η σημασία της πρόληψης
logo-group-greek

Τα τελευταία χρόνια ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας εμφανίζεται συχνότερα. Παρότι, μάλιστα, μπορεί να παρουσιαστούν βλάβες στο στόμα οι οποίες δεν έχουν τα πλήρη χαρακτηριστικά και την κλινική συμπεριφορά ενός καρκινώματος, είναι δυνατόν να μεταπέσουν σ’ αυτό αν παραμεληθούν.

Μια από τις περιοχές του σώματος όπου εμφανίζεται ο καρκίνος είναι και η στοματική κοιλότητα. Τα περιστατικά του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας αποτελούν το 4-5% επί του συνόλου των ασθενών με καρκίνο, ενώ 25-35% των ασθενών αυτών τελικά πεθαίνουν από τη νόσο.Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται μια αυξητική τάση στην εμφάνιση του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας.

Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος στην αντιμετώπιση του καρκίνου του στόματος είναι η ΠΡΟΛΗΨΗ.

Η πρόληψη αναφέρεται:

• Στην αναγνώριση και αποφυγή των διαφόρων αιτιολογικών παραγόντων.
• Στην έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία σε πρώιμο στάδιο.

Οι αιτιολογικοί παράγοντες που σχετίζονται με την νόσο είναι:

1. Το κάπνισμα. Περίπου το 80% των ασθενών με καρκίνο του στόματος είναι καπνιστές. Ο κίνδυνος αυξάνεται στους καπνιστές πίπας και πούρων, ενώ ιδιαίτερα αυξημένη συχνότητα παρατηρείται σε αυτούς που μασούν τον καπνό.
2. Το αλκοόλ. Δεν προκαλεί από μόνο του καρκίνο, αλλά ενισχύει την καρκινογόνο δράση του καπνού.

3. Η υπεριώδης ακτινοβολία ενοχοποιείται κυρίως για τον καρκίνο του κάτω χείλους σε ασθενείς που είναι εκτεθειμένοι στον ήλιο (ψαράδες, αγρότες, εργάτες κ.λπ.).

4. Η έλλειψη σιδήρου έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στόματος, του οισοφάγου και του φάρυγγα.

5. Η έλλειψη βιταμίνης Α, η οποία παίζει προστατευτικό ρόλο στην εμφάνιση του καρκίνου, ευνοεί τη δημιουργία της νόσου.

6. Η μυκητίαση του στόματος αναφέρεται στο γεγονός ότι σε υπόστρωμα χρόνιας μυκητίασης είναι δυνατόν να παρουσιαστεί καρκίνος.

7. Ο ιός του θηλώματος και ο ιός του απλού έρπητα ενοχοποιούνται για τη δημιουργία καρκίνου της στοματικής κοιλότητας.

8. Ανοσοκαταστολή. Η χρήση ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων μπορεί να αναστείλει τη φυσική προστασία από τον ίδιο τον οργανισμό στην ανάπτυξη κακοήθων όγκων. Οι ασθενείς με AIDS έχουν επίσης περισσότερες πιθανότητες ανάπτυξης καρκίνου λόγω ανοσοκαταστολής.

9. Ογκογόνα γονίδια, τα οποία κάτω από την επίδραση παραγόντων όπως ιοί, ακτινοβολία, χημικά κ.λπ. μπορεί να ενεργοποιηθούν και να προκαλέσουν τη νόσο.

Προκαρκινικές καταστάσεις στο στόμα

Στη στοματική κοιλότητα είναι δυνατόν να παρουσιαστούν βλάβες οι οποίες, ενώ δεν έχουν τα πλήρη χαρακτηριστικά και την κλινική συμπεριφορά ενός καρκινώματος, είναι δυνατόν να μεταπέσουν σε αυτό αν παραμεληθούν. Οι καταστάσεις αυτές είναι:

• Η λευκοπλακία, η παρουσία δηλαδή λευκών πλακών στον βλεννογόνο του στόματος.
• Η ερυθροπλακία, η παρουσία δηλαδή ερυθρών πλακών στον βλεννογόνο του στόματος.
• Η χρόνια υπερπλαστική μυκητίαση (λευκές περιοχές).
• Η διαβρωτική μορφή του ομαλού λειχήνα του στόματος.
• Η ακτινική χειλίτιδα.

Με βάση τα παραπάνω είναι φανερό ότι κάθε περιοχή του στόματος που εμφανίζει κάτι διαφορετικό ως προς το χρώμα, το μέγεθος, την αίσθηση της αφής, την επιφάνεια κ.λπ. θα πρέπει να ελέγχεται από τον γιατρό αμέσως.

Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος, που είναι και το πιο συχνό, εμφανίζεται με διάφορες μορφές, όπως λευκή πλάκα ή ερυθρή περιοχή, έλκος, ραγάδα, όγκος, βλάβη στα ούλα, περιοχή με επιφάνεια που μοιάζει με κουνουπίδι κ.ά. Συχνότερα παρουσιάζεται σαν έλκος ή σαν πληγή που μοιάζει με άφθα, μόνο πού δεν πονάει όπως συνήθως μία πραγματική άφθα. Κάθε έλκος που παραμένει και δεν επουλώνεται μετά την απομάκρυνση πιθανών αιτιολογικών παραγόντων, π.χ. ενός σπασμένου δοντιού που τραυματίζει την περιοχή ή μιας οξύαιχμης οδοντιατρικής προσθετικής εργασίας, ή όταν δεν υπάρχει ιστορικό τραυματισμού της περιοχής (π.χ. δάγκωμα), θα πρέπει να ελέγχεται.

Η στοματική κοιλότητα παρέχει το μοναδικό πλεονέκτημα ότι είναι μια περιοχή του σώματος η οποία είναι ανοικτή στην απευθείας παρατήρηση. Αυτό διευκολύνει τον ίδιο τον ασθενή στη διαπίστωση μιας μη φυσιολογικής περιοχής, αλλά και τους γιατρούς που την επισκοπούν συχνά (οδοντίατροι, στοματολόγοι, ωτορινολαρυγγολόγοι, παθολόγοι, παιδίατροι κ.λπ.) να παραπέμψουν στους εξειδικευμένους συναδέλφους τους για περαιτέρω αξιολόγηση και θεραπεία. Η έγκαιρη διάγνωση σώζει!

Σημεία προσοχής

Είναι γεγονός ότι κάθε βλάβη που παρατηρείται στο στόμα δεν είναι καρκινική, το αντίθετο μάλιστα. Στη στοματική κοιλότητα αναπτύσσονται πάρα πολλές μη καρκινικές βλάβες όπως ινώματα, κοκκιώματα, επουλίδες, φλεγμονές κ.λπ. Με βάση όμως τη βασική αρχή της ιατρικής ότι κάθε τι μη φυσιολογικό θα πρέπει να ελέγχεται, είναι σημαντικό να αναζητήσουμε τη διάγνωση και τη θεραπεία για οτιδήποτε παρεκκλίνει της φυσιολογικής όψης στον βλεννογόνο του στόματος.

Οι περισσότερες από τις παραμελημένες περιπτώσεις φτάνουν στα νοσοκομεία όταν είναι πια αργά για θεραπεία. Όσο πιο γρήγορα αντιμετωπιστεί μια βλάβη τόσο οι πιθανότητες για επιβίωση αυξάνονται. Μην περιμένετε να πονέσετε για να δείτε τον γιατρό σας. Ο καρκίνος γενικά δεν πονάει. Έτσι αναπτύσσεται ύπουλα και φτάνει σε προχωρημένα στάδια, όπου πλέον αντιμετωπίζεται δύσκολα.

Ας δούμε ένα παράδειγμα. Αν ο ασθενής ή ο γιατρός παρατηρήσουν μια μικρή λευκωπή βλάβη στον βλεννογόνο του στόματος και ζητήσουν αμέσως τη βοήθεια των ειδικών, τότε είναι πιθανόν με μία μικρής έκτασης επέμβαση το πρόβλημα να λυθεί. Αν αντίθετα δεν ζητηθεί αμέσως βοήθεια είτε διότι η βλάβη δεν παρατηρήθηκε είτε διότι παραμελήθηκε, τότε θα απαιτηθούν πολύ μεγαλύτερης έκτασης χειρουργικές επεμβάσεις, συνδυασμός θεραπείας με χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία, που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς και το αποτέλεσμα της θεραπείας δεν θα είναι προβλέψιμο.

Είναι λοιπόν εξαιρετικά σημαντικό αφενός να περιορίσουμε κατά το δυνατόν την έκθεσή μας σε παράγοντες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας και αφετέρου να ζητήσουμε άμεση βοήθεια όταν παρατηρήσουμε κάτι μη φυσιολογικό στο στόμα.

Η αντιμετώπιση

Σήμερα η θεραπεία του καρκίνου του στόματος είναι έργο ομάδας ειδικών στην οποία συμμετέχουν στοματικοί και γναθοπροσωπικοί χειρουργοί, ωτορινολαρυγγολόγοι, ακτινοθεραπευτές, ογκολόγοι, πλαστικοί χειρουργοί, παθολογοανατόμοι, στοματολόγοι, οδοντίατροι, λογοθεραπευτές, διαιτολόγοι κ.λπ. Οι ομάδες αυτές εργάζονται με σύγχρονες θεραπευτικές τεχνικές για να αντιμετωπίσουν την κύρια νόσο, τόσο στο διαγνωστικό όσο και στο θεραπευτικό επίπεδο, αλλά και για να εξασφαλίσουν μία κατά το δυνατόν ικανοποιητική ποιότητα ζωής στους ασθενείς.

Η πρόληψη, παρ’ όλα αυτά, παραμένει ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση της νόσου, μέχρι τη μέρα όπου η επιστήμη θα μπορέσει να νικήσει ολοκληρωτικά τον καρκίνο.

Διευθυντής Τμήμα Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, Ευρωκλινική Αθηνών
  • Share This