Πυρετικοί Σπασμοί: Τι είναι και πως αντιμετωπίζονται

Αρχική / Άρθρα / Ευρωκλινική Παίδων / Πυρετικοί Σπασμοί: Τι είναι και πως αντιμετωπίζονται

Πυρετικοί Σπασμοί: Τι είναι και πως αντιμετωπίζονται

Με ποσοστό 2-4% σε παιδιά ηλικίας 6μηνών έως 5 χρονών, και ηλικία αιχμής τον δεύτερο χρόνο ζωής, οι πυρετικοί σπασμοί είναι ο πιο συχνός τύπος σπασμών στην παιδική ηλικία. Είναι στην πλειονότητά τους καλοήθεις χωρίς βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες δυσμενείς συνέπειες για την ανάπτυξη του παιδιού.

Είναι άγνωστο τι ακριβώς προκαλεί τους πυρετικούς σπασμούς. Υπάρχουν ενδείξεις που συσχετίζουν συγκεκριμένες λοιμώξεις και την αντίδραση του αναπτυσσόμενου (ανώριμου) παιδικού εγκεφάλου του παιδιού στον πυρετό. Κάποιες μελέτες σχετίζουν την εκδήλωση πυρετικών σπασμών με την έλλειψη σιδήρου αλλά και την προγεννητική έκθεση σε νικοτίνη. Είναι γνωστό ότι υπάρχει γενετική προδιάθεση, χωρίς, ωστόσο, να είναι σαφής ο τρόπος κληρονομικότητας. Στο 25-40% των περιπτώσεων υπάρχει ιστορικό πυρετικών σπασμών στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον. Εάν ο ένας γονέας είχε ιστορικό πυρετικών σπασμών το παιδί έχει 4,4 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για εκδήλωση πυρετικών σπασμών συγκριτικά με τον αντίστοιχο κίνδυνο στο γενικό πληθυσμό και εάν έχουν και οι δύο γονείς ιστορικό πυρετικών σπασμών, ο κίνδυνος είναι 20πλασιος. Τέλος, το αδελφάκι παιδιού με πυρετικούς σπασμούς έχει κίνδυνο 3,6 φορές μεγαλύτερο του αντίστοιχου στο γενικό πληθυσμό.

Οι πυρετικοί σπασμοί περιγράφονται ως επεισόδια ακούσιων συσπάσεων μυών του σώματος με διαταραχή ή απώλεια της συνείδησης που συνοδεύουν πυρετό. Από τον ορισμό αποκλείονται λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος, ιστορικό απύρετων σπασμών ή υποκείμενη νόσος που προδιαθέτει σε σπασμούς. Συχνά ο πυρετός δεν έχει γίνει αντιληπτός από τους γονείς και οι πυρετικοί σπασμοί μπορεί να αποτελούν την πρώτη εκδήλωση μιας λοίμωξης.

Οι πυρετικοί σπασμό ταξινομούνται σε:

  • Απλούς πυρετικούς σπασμούς που είναι γενικευμένοι, διαρκούν λιγότερο από 15 λεπτά και δεν επαναλαμβάνονται στο 24ωρο
  • Επιπεπλεγμένους ή σύνθετους πυρετικούς σπασμούς που είναι εστιακοί, παρατεταμένης διάρκειας (περισσότερο από 15 λεπτά) ή επαναλαμβάνονται εντός 24ωρου.

Το 70-75% των πυρετικών σπασμών είναι απλοί και υπάρχει γρήγορη και πλήρης νευρολογική ανάκαμψη. Παιδί με πρώτο επεισόδιο πυρετικών σπασμών είναι απαραίτητο να προσκομίζεται στο νοσοκομείο για παιδιατρική εκτίμηση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεδομένου ότι ή διάρκεια των σπασμών είναι, όπως αναφέρθηκε, μικρή, το επεισόδιο έχει λήξει πριν το παιδί φθάσει στο νοσοκομείο. Σε κάποιες όμως περιπτώσεις το παιδί προσκομίζεται σε φάση υπνηλίας ή σύγχυσης, στην λεγόμενη μετακριτική φάση.

Βασικός ρόλος του παιδιάτρου είναι, αφού σταθεροποιηθεί η κατάσταση του παιδιού, να διαπιστώσει την αιτία του πυρετού και να διερευνήσει αν υπάρχει λοίμωξη του κεντρικού νευρικού συστήματος. Μπορεί οι ιογενείς λοιμώξεις να αποτελούν την πιο συχνή αιτία πυρετού που έχει σχέση με την εμφάνιση πυρετικών σπασμών, ωστόσο είναι σημαντικό, από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον εργαστηριακό έλεγχο σε παιδί με πυρετό και σπασμούς, να αποκλειστούν σοβαρές λοιμώξεις, όπως μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα αλλά και άλλα αίτια, όπως τραυματισμοί, λήψη τοξικών ουσιών, ηλεκτρολυτικές διαταραχές κλπ.

Από το ιστορικό και την κλινική εξέταση, συνεπώς, ο παιδίατρος θέτει την διάγνωση πυρετικών ή άλλων σπασμών και του είδους (απλοί ή επιπεπλεγμένοι). Για τη σωστή διάγνωση θα χρειαστούν πιθανότατα και εργαστηριακές εξετάσεις (αιματολογικές, βιοχημικές, μικροβιολογικές) ή σε κάποιες περιπτώσεις και απεικονιστικός έλεγχος εγκεφάλου αν υπάρχουν στοιχεία ενδοκράνιας διεργασίας.

Σε παιδί με συμπτώματα και σημεία μηνιγγίτιδας συνιστάται να γίνεται και οσφυονωτιαία παρακέντηση. Η εξέταση αυτή, που γίνεται για λήψη και έλεγχο εγκεφαλονωτιαίου υγρού, ΔΕΝ συνιστάται στις περισσότερες περιπτώσεις πυρετικών σπασμών που είναι απλοί. Παρόλα αυτά σε περιπτώσεις απλών πυρετικών σπασμών που εκδηλώνονται σε βρέφη (δηλαδή ηλικίας κάτω του έτους), ιδίως αν δεν έχουν συμπληρώσει τα εμβόλια έναντι πνευμονιόκοκκου και αιμοφιλου της γρίπης, συνήθως συστήνεται οσφυονωτιαία παρακέντηση. Επίσης, η εξέταση αυτή μπορεί να χρειαστεί να διενεργηθεί σε παιδί με απλούς πυρετικούς σπασμούς που ήταν σε αντιβιοτική αγωγή καθώς μπορεί να καλύπτεται η τυπική εικόνα λοίμωξης κεντρικού νευρικού συστήματος.

Αφού ολοκληρωθεί ο αρχικός έλεγχος που συστήνει ο παιδίατρος και διαπιστωθεί ότι πρόκειται για επεισόδιο πυρετικών σπασμών, τα ερωτήματα των γονέων αφορούν κυρίως στα εξής:

Τι πιθανότητα επανεμφάνισης επεισοδίου πυρετικών σπασμών υπάρχει;
Σημαντικός παράγοντας που καθορίζει την πιθανότητα επανεμφάνισης επεισοδίου πυρετικών σπασμών είναι η ηλικία του παιδιού στο πρώτο επεισόδιο. Όσο μικρότερη η ηλικία αυτή, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα.

Υπάρχει συσχέτιση με εμφάνιση επιληψίας στο μέλλον;
Ο κίνδυνος εμφάνισης επιληψίας σε παιδί με απλούς πυρετικούς σπασμούς δεν διαφέρει σημαντικά από αυτόν του γενικού πληθυσμού. Ωστόσο ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται σημαντικά αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό επιληψίας, αν το παιδί παρουσίασε επιπεπλεγμένους πυρετικούς σπασμούς ή έχει αναπτυξιακή ή ψυχοκινητική καθυστέρηση.

Προκαλείται κάποια βλάβη στην ανάπτυξη του παιδιού ιδίως από νευρολογικής άποψης;
Δεν φαίνεται να υπάρχει κίνδυνος για νευρολογικά επακόλουθα όπως νοητική υστέρηση, μαθησιακές διαταραχές, διαταραχές συμπεριφοράς σε παιδιά με απλούς πυρετικούς σπασμούς.

Υπάρχει ανάγκη μακροχρόνιας θεραπευτικής αγωγής;
Σπάνια κρίνεται απαραίτητη η χορήγηση προφυλακτικής αντιεπιληπτικής αγωγής ακόμα και σε παιδιά με υποτροπές.

Είναι απαραίτητος πιο ειδικός έλεγχος όπως η εξέταση με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα;
Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα συνήθως δεν συνιστάται ως εξέταση ρουτίνας σε νευρολογικά υγιές παιδί με απλούς πυρετικούς σπασμούς

Τι ενέργειες συστήνονται σε νέο επεισόδιο πυρετικών σπασμών;
Είναι σημαντικό οι γονείς να πάρουν σαφείς οδηγίες από τον παιδίατρο σχετικά με τις ενέργειές τους σε επεισόδιο σπασμών:

  • Τοποθέτηση παιδιού σε πλάγια θέση ανάνηψης με κεφάλι σε ουδέτερη θέση για απελευθέρωση αεραγωγών και αποφυγή εισρόφησης σε περίπτωση εμετού.
  • Χαλάρωση ενδυμάτων γύρω από το λαιμό του παιδιού, απομάκρυνση επικίνδυνων αντικείμενων σε κοντινή απόσταση.
  • Αποφυγή τοποθέτησης δακτύλων στο στόμα του παιδιού ή χορήγησης φαρμάκων ή υγρών από το στόμα όσο διαρκούν οι σπασμοί.
  • Στις περισσότερες περιπτώσεις οι σπασμοί λύνονται εντός λίγων λεπτών. Αν διαρκέσουν περισσότερο (πάνω από 5 λεπτά) κλήση ασθενοφόρου.
  • Χορήγηση ενδοορθικά διαζεπάμης ή ενδοπαρειακά μιδαζολάμης βάσει των ιατρικών οδηγιών που χουν δοθεί.

Η εκδήλωση πυρετικών σπασμών στο παιδί αποτελεί πράγματι τρομακτική εμπειρία για έναν γονιό. Η περιγραφή των τονικοκλονικών συσπάσεων ή της χαλαρότητας του σώματος του παιδιού, η προσήλωση του βλέμματος του σε σταθερό σημείο χωρίς να ανταποκρίνεται σε φωνητικά ή άλλα ερεθίσματα, το μελανό χρώμα των χειλιών του (περιστοματική κυάνωση), είναι μερικές μόνο από τις περιγραφές των γονέων που έχουν γίνει μάρτυρες ενός τέτοιου επεισοδίου. Ωστόσο είναι σημαντικό οι γονείς να παραμείνουν ψύχραιμοι στην διάρκεια του συμβάντος, που στην πλειονότητά των περιπτώσεων λύνεται εντός λίγων λεπτών και έχει καλή πρόγνωση, ώστε και να αναζητήσουν την κατάλληλη περαιτέρω ιατρική βοήθεια και να παράσχουν τις σωστές και ακριβείς πληροφορίες στους θεράποντες ιατρούς που θα τους κατευθύνουν στη ενδεδειγμένη διαγνωστική προσέγγιση και τελικά στη σωστή διάγνωση και αντιμετώπιση.

Ιατρίδου Λήδα, Επιμελήτρια Παιδίατρος, Ευρωκλινική Παίδων
  • Share This